Với nhiều gia đình Việt, thắp hương không chỉ là một thói quen tâm linh mà còn là cách thể hiện sự tôn kính với tổ tiên, thần linh và mong cầu một năm mới bình an, thuận lợi. Đặc biệt vào những ngày cận Tết và trong suốt dịp Tết Nguyên đán, bàn thờ gần như là không gian được chăm chút nhất trong nhà. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết rằng việc thắp hương cũng có những kiêng kỵ nhất định, nếu làm sai không chỉ mất đi ý nghĩa tâm linh mà đôi khi còn gây phản tác dụng về mặt tinh thần.
1. Thắp hương khi bàn thờ chưa sạch sẽ
Một trong những điều kiêng kỵ lớn nhất khi thắp hương, nhất là dịp Tết, là bàn thờ còn bừa bộn, bụi bẩn nhưng vẫn vội vàng cắm nhang cho xong lễ. Bàn thờ là nơi linh thiêng, tượng trưng cho sự kết nối giữa con cháu với tổ tiên, vì vậy trước khi thắp hương cần được lau dọn gọn gàng, sạch sẽ, thay nước, thay hoa héo, bỏ bớt chân nhang cũ nếu quá đầy.
Nhiều người có thói quen để nguyên bàn thờ từ ngày thường sang Tết, chỉ đặt thêm mâm cỗ và thắp hương liên tục, nhưng thực tế điều này lại bị xem là thiếu sự chỉn chu. Dọn bàn thờ không chỉ là việc hình thức mà còn giúp chính người trong nhà cảm thấy tĩnh tâm hơn khi đứng trước không gian thờ cúng.
2. Thắp quá nhiều nén hương cùng lúc
Không ít gia đình có quan niệm thắp càng nhiều hương thì càng linh, nhất là dịp đầu năm, lễ lớn, cúng Tết. Tuy nhiên, việc thắp quá nhiều nén hương cùng lúc không những không cần thiết mà còn dễ gây ngột ngạt, khói nhiều, ảnh hưởng đến sức khỏe, đặc biệt trong không gian kín.
Về mặt ý nghĩa, thắp hương quan trọng nhất vẫn là ở lòng thành, không nằm ở số lượng. Thông thường, chỉ cần một hoặc ba nén là đủ để thể hiện sự kính trọng. Dịp Tết, bàn thờ đã có nhiều đồ lễ, nếu thêm quá nhiều khói hương sẽ khiến không gian nặng mùi, vừa khó chịu vừa mất đi sự trang nghiêm vốn có.
3. Thắp hương trong tâm trạng cáu gắt, vội vàng
Một kiêng kỵ ít người để ý nhưng lại rất quan trọng, đó là thắp hương khi đang bực bội, cáu gắt hoặc chỉ làm cho có. Nhiều người ngày Tết bận rộn, vừa cãi nhau xong, vừa dọn nhà xong là tiện tay thắp luôn nén hương, trong khi tâm trạng còn rất nặng nề.
Theo quan niệm dân gian, thắp hương là lúc con người nên giữ tâm thế bình tĩnh, nhẹ nhàng, thể hiện sự thành kính. Dù không xét dưới góc độ tâm linh, chỉ riêng về mặt tinh thần, việc đứng trước bàn thờ trong trạng thái nóng nảy cũng khiến nghi thức này trở nên hình thức, mất đi ý nghĩa vốn có của sự tưởng nhớ và tri ân.
Dịp Tết, thắp hương không chỉ là một nghi lễ mà còn là khoảnh khắc để mỗi người chậm lại, tạm gác bớt lo toan, nhìn lại một năm đã qua và gửi gắm mong cầu cho năm mới. Nhớ đúng 3 điều kiêng kỵ cơ bản này, không cần cầu kỳ hay mê tín, chỉ cần đủ sạch, đủ gọn và đủ tĩnh, vậy là đã trọn vẹn ý nghĩa.
* Thông tin trong bài mang tính chiêm nghiệm tham khảo