Ngày 23 tháng Chạp âm lịch là ngày tiễn Ông Công Ông Táo về trời, một trong những mốc quan trọng nhất trong chuỗi phong tục cuối năm của người Việt. Đây không chỉ là nghi lễ mang ý nghĩa tâm linh, mà còn là thời điểm đánh dấu việc khép lại chuyện cũ trong năm và chuẩn bị cho một khởi đầu mới. Vì vậy, ngoài việc sắm lễ cúng đầy đủ, nhiều gia đình cũng rất chú ý đến những điều nên kiêng để mọi việc trong năm mới được hanh thông, suôn sẻ hơn.
1. Tránh cúng quá muộn trong ngày
Theo quan niệm dân gian, lễ cúng Ông Công Ông Táo nên được thực hiện trước 12 giờ trưa ngày 23 tháng Chạp. Đây là thời điểm các Táo quân lên chầu trời, nếu cúng quá muộn thì được xem là không kịp tiễn, thiếu sự chu đáo. Trong đời sống hiện đại, nhiều gia đình bận rộn nên hay để đến tối mới cúng, nhưng nếu có thể sắp xếp, vẫn nên làm lễ từ sáng sớm hoặc trước giờ Ngọ để đúng ý nghĩa truyền thống.
2. Tránh để bếp núc bừa bộn, bẩn thỉu
Ông Táo là vị thần cai quản bếp núc và đời sống gia đình, nên khu vực bếp được xem là nơi quan trọng nhất trong ngày này. Việc cúng mà bếp còn bẩn, dầu mỡ bám đầy, đồ đạc lộn xộn bị xem là thiếu tôn kính. Trước khi làm lễ, hầu hết các gia đình đều dọn dẹp bếp thật sạch, lau lại bàn bếp, bếp gas, bếp điện, rửa sạch nồi niêu xoong chảo. Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, đây cũng là cách để khởi đầu mùa dọn Tết một cách gọn gàng và có hệ thống.
3. Tránh cúng đồ lễ sơ sài hoặc thiếu trang nghiêm
Mâm cúng Ông Công Ông Táo không cần quá cầu kỳ, nhưng nên đủ lễ cơ bản và được bày biện chỉnh tề. Tránh tình trạng cúng qua loa, đặt đồ lễ lộn xộn, thiếu sự chuẩn bị. Với nhiều gia đình, lễ vật thường gồm hương, hoa, nước, mâm cơm và cá chép. Điều quan trọng không nằm ở giá trị mâm cỗ, mà ở sự thành tâm và thái độ nghiêm túc khi làm lễ.
4. Tránh nói năng tiêu cực, cãi vã trong ngày cúng
Dân gian quan niệm rằng ngày Ông Táo là ngày các vị thần ghi nhận chuyện trong nhà để báo cáo lên trời, vì vậy nên giữ không khí hòa thuận, tránh cãi vã, than phiền hay nói những lời tiêu cực. Dù là góc nhìn tâm linh hay tâm lý, việc giữ không khí nhẹ nhàng trong ngày này cũng giúp tinh thần cả gia đình dễ chịu hơn, tạo cảm giác khép lại năm cũ trong sự êm ấm thay vì căng thẳng.
5. Tránh dọn bàn thờ xong rồi bỏ bê đến Tết
Nhiều nhà có thói quen lau dọn bàn thờ trong ngày 23 nhưng sau đó lại để nguyên cho tới tận 30 Tết. Trong khi theo đúng tinh thần phong tục, ngày này là mốc khởi động cho việc chăm sóc lại không gian thờ cúng. Sau khi lau dọn, những ngày tiếp theo vẫn nên giữ bàn thờ gọn gàng, sạch sẽ, thay nước hoa, lau bụi nhẹ để thể hiện sự trang trọng xuyên suốt dịp cuối năm, chứ không chỉ làm cho có trong một ngày.
Nhìn chung, ngày 23 tháng Chạp không phải là ngày để làm cho xong một nghi lễ, mà là thời điểm mang tính chuyển giao, vừa tiễn những điều cũ, vừa mở ra giai đoạn chuẩn bị cho năm mới. Việc tránh những điều trên không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, mà còn giúp gia đình bước vào mùa dọn Tết với tâm thế chỉn chu, nhẹ nhàng và nhiều cảm giác khởi đầu hơn là áp lực.
* Thông tin trong bài mang tính chiêm nghiệm, tham khảo