Lo lắng con dậy thì sớm, gia đình đã đến Bệnh viện Vạn Phương, Đài Bắc, Đài Loan, Trung Quốc để kiểm tra. Kết quả cho thấy đây là tình trạng “dậy thì sớm giả”, tức giả tính dậy thì sớm, và có thể đảo ngược nếu loại bỏ nguyên nhân.
Theo bác sĩ Lăng Nghi Chi, khoa Nhi của bệnh viện, tuổi xương của bé tương đương trẻ 8 tuổi, cao hơn nhiều so với tuổi thật. Tuy nhiên, xét nghiệm máu và siêu âm vùng chậu cho thấy vùng dưới đồi và tuyến yên trong hệ thần kinh trung ương chưa khởi động cơ chế dậy thì. Như vậy, có thể loại trừ dậy thì sớm thật sự, tức tình trạng trục sinh dục được kích hoạt sớm. Nguyên nhân được xác định là do tác động từ bên ngoài.
Khai thác thói quen sinh hoạt, gia đình cho biết bé thường xuyên bắt chước mẹ trang điểm, tự ý dùng mỹ phẩm, sơn móng tay, xịt nước hoa. Trong nhà cũng có nhiều đồ chơi nhựa. Những sản phẩm này có thể chứa phthalates, tức nhóm chất làm dẻo thuộc loại hormone môi trường. Các chất này xâm nhập qua da hoặc đường hô hấp, gây kích thích estrogen ngoại sinh, từ đó dẫn đến phát triển tuyến vú và các biểu hiện dậy thì sớm.
Về mặt y học, dậy thì sớm được chia thành hai nhóm chính là dậy thì sớm thật và dậy thì sớm giả. Dậy thì sớm thật liên quan đến việc hệ thần kinh trung ương khởi động sớm trục sinh dục. Trong khi đó, dậy thì sớm giả thường do yếu tố bên ngoài như tiếp xúc lâu dài với mỹ phẩm chứa hóa chất, sản phẩm tạo hương trong gia đình hoặc đồ chơi nhựa. Khi hormone tiết ra sớm, tác động rõ nhất là lên hệ xương, làm sụn tăng trưởng đóng lại sớm. Trẻ có thể cao vượt bạn bè trong thời gian ngắn, nhưng do thời gian phát triển bị rút ngắn, chiều cao khi trưởng thành có thể thấp hơn kỳ vọng.
Với dậy thì sớm giả do yếu tố môi trường, nguyên tắc điều trị là tìm và loại bỏ nguyên nhân. Bác sĩ khuyến cáo phụ huynh hạn chế để trẻ tiếp xúc với mỹ phẩm, nước hoa, chất tẩy rửa có mùi đậm; ưu tiên sản phẩm ít hương liệu, thành phần đơn giản. Sau vài tháng theo dõi và loại bỏ yếu tố nghi ngờ, tình trạng phát triển tuyến vú của bé không tiến triển thêm, dịch trắng biến mất và quá trình phát triển dần trở lại bình thường.
Trong bối cảnh hiện nay, hormone môi trường hiện diện ở nhiều nơi, không chỉ trong mỹ phẩm mà còn ở hộp nhựa đựng thức ăn nóng, thực phẩm chế biến sẵn, thịt chế biến và đồ ăn nhanh giàu năng lượng. Những yếu tố này có thể làm rối loạn nội tiết hoặc tăng tích mỡ, gián tiếp thúc đẩy dậy thì sớm.
Các chuyên gia lưu ý, nếu bé gái xuất hiện dấu hiệu sinh dục thứ phát trước 8 tuổi, hoặc bé trai trước 9 tuổi, như phát triển ngực, tinh hoàn to lên, mọc lông mu, gia đình nên đưa trẻ đến chuyên khoa nhi để được đánh giá sớm. Phát hiện và can thiệp kịp thời không chỉ giúp tránh lo lắng quá mức mà còn đảm bảo trẻ phát triển thể chất đúng lộ trình tự nhiên.
Nguồn và ảnh: HK01