Chuyện gì đang xảy ra với phim Việt giờ vàng?

Trong nhiều năm, phim Việt giờ vàng từng là vùng an toàn của truyền hình nội địa: công thức drama quen thuộc, dễ xem, dễ đoán và dễ quên. Những gương mặt cũ liên tục xuất hiện trong các kịch bản xoay quanh gia đình đổ vỡ, ngoại tình, tranh chấp tài sản hay mâu thuẫn thế hệ được lặp lại gần như theo một công thức bất biến. Khán giả vẫn xem, nhưng phần nhiều là vì thói quen, chứ không còn sự háo hức chờ đợi như trước. Thế nhưng khoảng nửa năm gần đây, đặc biệt từ loạt phim như Cách Em 1 Milimet, Gia Đình Trái Dấu, Không Giới Hạn,... cho đến các dự án miniseries mới của VFC, có thể nhận ra một tín hiệu rõ ràng: phim Việt giờ vàng đang bước vào giai đoạn chủ động đổi mới. 

Vậy chính xác thì chuyện gì đang thực sự xảy ra với phim Việt giờ vàng?

Khi đề tài không còn bó hẹp trong những câu chuyện quen mặt

Điểm thay đổi dễ nhận thấy nhất của phim giờ vàng gần đây nằm ở việc mở rộng đề tài. Thay vì tiếp tục khai thác những bi kịch gia đình quen thuộc đan xen một vài phim chính luận, nhiều bộ phim đã mạnh dạn lựa chọn những hướng đi ít được chạm tới hơn, chí ít là trên sóng truyền hình Việt.

Cách Em 1 Milimet là một trường hợp tiêu biểu. Bộ phim không đặt trọng tâm vào những cao trào kịch tính, mà lựa chọn kể một câu chuyện tuyến tình từ tuổi thơ đến lúc trưởng thành, từ tình bạn và những rung động đầu đời nhìn từ góc nhìn của trẻ em. Không cần phản diện rõ rệt, không có những cú twist gây sốc, phim chinh phục khán giả bằng cảm xúc nhẹ nhàng, sự trong trẻo và cách kể đan xen quá khứ - hiện tại với hơn 10 tập đầu hoàn toàn là dàn diễn viên nhí. Đây là kiểu đề tài từng rất hiếm xuất hiện trong khung giờ vàng, vốn ưu tiên những câu chuyện nặng đô, nặng drama để giữ người xem trước màn hình.

Trong khi đó, Gia Đình Trái Dấu lại cho thấy một hướng đi khác (chí ít là trước khi motif ngoại tình quen thuộc bị lặp lại). Vẫn là câu chuyện gia đình, nhưng được đặt trong bối cảnh hiện đại, nơi mâu thuẫn không còn nằm ở thiện - ác rạch ròi, mà ở sự khác biệt thế hệ, khủng hoảng kinh tế, áp lực việc làm giữa thời kỳ sáp nhập và những va chạm giá trị sống. Phim từng ghi dấu án vì không cố gắng tạo drama bằng những tình huống cực đoan, mà đi sâu vào sự bất lực, bối rối của từng nhân vật khi đối diện với những thay đổi quá nhanh của xã hội. Chính cách tiếp cận này giúp Gia Đình Trái Dấu thoát khỏi cái bóng của những phim gia đình truyền thống từng phủ sóng giờ vàng trước đó.

Đáng chú ý hơn cả là việc VFC bắt đầu thử nghiệm những đề tài ngoài vùng an toàn. Đồng Hồ Đếm Ngược được xem là phim viễn tưởng đầu tiên do VFC sản xuất cho khung giờ vàng, pha trộn yếu tố siêu thực với tâm lý - xã hội, đặt ra câu hỏi về thời gian, số phận và lựa chọn cá nhân. Trong khi đó, Lời Hứa Đầu Tiên lại hiếm hoi khai thác thế giới các cuộc thi sắc đẹp - nơi hào quang và áp lực tồn tại song song, nơi danh hiệu không chỉ là chiến thắng mà còn là khởi đầu của những đánh đổi âm thầm. Việc đưa những đề tài này lên sóng giờ vàng cho thấy phim Việt đã bắt đầu chấp nhận rủi ro, thay vì chỉ quanh quẩn trong những câu chuyện đã quá quen thuộc.

Định dạng và gương mặt mới

Song song với việc đổi mới đề tài, một thay đổi quan trọng khác nằm ở định dạng phim. Nếu trước đây, phim giờ vàng thường gắn với các series dài tập, đôi khi bị kéo lê vì áp lực số tập, thì hiện tại, mô hình miniseries - điều làm nên thành công vang dội của truyền hình Hàn - đang dần được thử nghiệm và mở rộng.

Việc rút ngắn số tập không chỉ là thay đổi về độ dài, mà kéo theo sự thay đổi trong cách viết kịch bản và nhịp kể. Với miniseries, mỗi tập đều phải có trọng lượng, mỗi tình tiết đều cần phục vụ cho câu chuyện chung. Đồng Hồ Đếm Ngược và Lời Hứa Đầu Tiên được kỳ vọng sẽ cho thấy rõ điều đó với nhịp phim nhanh hơn, ít đoạn thừa, ít tình tiết câu giờ, tạo điều kiện để khai thác sâu tâm lý nhân vật thay vì dàn trải.

Định dạng này cũng cho phép nhà làm phim mạnh dạn thử nghiệm những ý tưởng mới mà phim dài tập truyền thống khó thực hiện. Phim viễn tưởng, phim tâm lý xã hội hay những đề tài nhạy cảm như góc khuất sắc đẹp đều cần cấu trúc gọn gàng, tập trung, tránh kéo dài gây loãng, để chất lượng nội dung quan trọng hơn số lượng tập phát sóng.

Quan trọng hơn, sự xuất hiện của miniseries cho thấy nhà đài đã bắt đầu nhìn nhận lại thói quen xem phim của khán giả. Trong bối cảnh nền tảng số phát triển, người xem không còn kiên nhẫn với những câu chuyện lê thê lên tới 40 - 50, thậm chí là hơn 100 tập, mà cần những tác phẩm có tiết tấu tốt, nội dung rõ ràng và cảm xúc đủ mạnh để giữ họ ở lại.

Bên cạnh định dạng, những bộ phim giờ vàng gần đây cho thấy một thay đổi rõ rệt trong cách sử dụng diễn viên. Thay vì tiếp tục xoay vòng một vài gương mặt quen thuộc cho tuyến chính, nhiều dự án đã mạnh dạn trao cơ hội cho lớp diễn viên trẻ, chưa bị đóng khung hình ảnh.

Cách Em 1 Milimet là ví dụ điển hình khi xây dựng một dàn cast trẻ, tự nhiên, phù hợp với tinh thần của câu chuyện. Sự mới mẻ về gương mặt giúp khán giả dễ tin vào nhân vật hơn, không bị cảm giác xem phim này mà nhớ phim khác. Trong Gia Đình Trái Dấu, Không Giới Hạn hay các miniseries mới, xu hướng này tiếp tục được duy trì khi tuyến chính trẻ trung, chưa xuất hiện quá dày đặc trong những năm gần đây, đan xen với các diễn viên gạo cội vẫn đảm nhận vai chính - thứ chính hoặc thậm chí chỉ là vai phụ nhưng có màu sắc rõ ràng. Dĩ nhiên với những dòng phim chính luận, đề tài phức tạp, đòi hỏi chuyên môn cao hơn thì những gương mặt bảo chứng diễn xuất, tên tuổi vẫn xuất hiện với vai trò trung tâm câu chuyện. Đây là cách dùng người thông minh, vừa giữ được giá trị kinh nghiệm, vừa tạo không gian phát triển cho thế hệ mới, điều mà phim giờ vàng từng thiếu trong một thời gian dài.

Phim Việt giờ vàng đang đổi mới nhưng hành trình vẫn còn dài

Nhìn tổng thể, có thể thấy phim Việt giờ vàng đang thực sự chuyển mình. Việc mở rộng đề tài, thử nghiệm định dạng miniseries và thay đổi cách dùng diễn viên cho thấy một tư duy sản xuất mới, chủ động thích nghi với thị hiếu khán giả thay vì đứng yên trong vùng an toàn. Dĩ nhiên, không phải mọi thử nghiệm đều hoàn hảo, và vẫn còn những hạn chế về kịch bản, nhịp phim hay mức độ táo bạo. Nhưng quan trọng hơn cả, phim Việt giờ vàng đã bắt đầu dám thay đổi.

Trong bối cảnh khán giả ngày càng có nhiều lựa chọn giải trí, sự đổi mới này không chỉ là cần thiết, mà là con đường gần như duy nhất để phim truyền hình Việt giữ được vị thế của mình. Câu hỏi còn lại không phải là có đổi mới hay không, mà là liệu những nỗ lực hiện tại có đủ bền bỉ để tạo ra một diện mạo mới lâu dài cho phim Việt giờ vàng, hay sẽ chỉ dừng lại ở những thử nghiệm mang tính thời điểm.