Nhưng điều ít người làm là ngồi xuống tính thử: nếu khoản lì xì ấy được đầu tư đều đặn suốt 10 năm, con số sẽ thay đổi ra sao?
Tiền nhỏ mỗi năm, khác biệt lớn nếu nhìn dài hạn
Gia đình chị Mai (38 tuổi, Hà Nội) có hai con 6 và 10 tuổi. Mỗi năm, tổng tiền lì xì của hai bé dao động từ 8–12 triệu đồng. "Năm nào tôi cũng bảo sẽ giữ lại cho con, nhưng rồi lại rút dần cho chi tiêu trong năm", chị thừa nhận.
Năm ngoái, lần đầu tiên chị thử tính toán nghiêm túc. Giả sử trung bình mỗi năm hai con nhận 10 triệu đồng. Nếu số tiền này được giữ lại và tích lũy đều đặn trong 10 năm, chuyện gì sẽ xảy ra?
Bài toán 10 năm: Ba kịch bản khác nhau
- Kịch bản 1: Tiêu dần trong năm. Mỗi năm nhận 10 triệu và sử dụng hết. Sau 10 năm, tổng tiền nhận là 100 triệu nhưng số dư tích lũy bằng 0. Đây là lựa chọn phổ biến nhất, và cũng là cách khiến giá trị dài hạn biến mất hoàn toàn.
- Kịch bản 2: Gửi tiết kiệm với lãi suất trung bình 5%/năm. Nếu mỗi năm gửi 10 triệu đồng và duy trì đều đặn trong 10 năm, tổng giá trị ước tính đạt khoảng 125–130 triệu đồng, tùy thời điểm gửi và cách tính lãi. Chênh lệch so với việc không tích lũy là hơn 20 triệu đồng.
- Kịch bản 3: Đầu tư dài hạn với mức sinh lời trung bình 8%/năm. Với cùng mức 10 triệu đồng mỗi năm, sau 10 năm, số tiền có thể đạt khoảng 145–160 triệu đồng, tùy biến động thị trường. Khoản chênh lệch so với gửi tiết kiệm có thể lên tới vài chục triệu đồng.
Chỉ từ một khoản "tiền mừng tuổi cho vui", nếu nhìn đủ dài, con số có thể tương đương chi phí một năm đại học hoặc một khoản vốn khởi đầu khi con bước vào tuổi 18.
Có nên đầu tư toàn bộ tiền lì xì?
Câu trả lời không hẳn là "có". Nếu giữ toàn bộ tiền mà không giải thích, trẻ có thể cảm thấy mình không thực sự sở hữu gì. Ngược lại, nếu cho tiêu hết, cơ hội tích lũy dài hạn bị bỏ lỡ.
Nhiều chuyên gia tài chính gia đình khuyến nghị chia tiền lì xì theo tỷ lệ. Ví dụ: 50% dành cho đầu tư dài hạn, 30% gửi tiết kiệm ngắn hạn, 20% cho con tự sử dụng. Cách làm này vừa tạo quỹ tương lai, vừa giúp trẻ học cách quản lý tiền và ra quyết định trong phạm vi an toàn.
Điều quan trọng không chỉ nằm ở lãi suất, mà ở việc trẻ được tham gia vào quá trình đó. Khi con thấy số tiền tăng lên theo thời gian, bài học về tích lũy sẽ trở nên sống động hơn bất kỳ lời giảng nào.
Điều nhiều gia đình chưa tính kỹ
Nhiều cha mẹ cho rằng 5–10 triệu đồng mỗi năm là con số không đáng kể. Nhưng vấn đề không nằm ở số tiền tuyệt đối, mà ở thói quen tài chính được hình thành sớm. Mỗi năm giữ lại một phần nhỏ cho tương lai chính là cách gieo một kỷ luật tài chính dài hạn.
Nếu sau 10 năm, con bước vào tuổi 18 với một khoản tích lũy vài trăm triệu đồng, đó không phải phép màu. Đó là kết quả của những quyết định nhỏ, lặp lại đều đặn.
Trước khi quyết định đầu tư, cần cân nhắc gì?
Thứ nhất, gia đình đã có quỹ dự phòng đủ an toàn chưa? Nếu tài chính còn bấp bênh, ưu tiên quỹ dự phòng quan trọng hơn việc đầu tư. Thứ hai, mục tiêu đầu tư là gì? 10 năm là khoảng thời gian đủ dài để cân nhắc các kênh có biến động, nhưng vẫn cần phù hợp với mức chịu rủi ro của gia đình. Thứ ba, có minh bạch với con về cách sử dụng tiền không? Việc gọi đó là "quỹ tương lai của con" thay vì "mẹ giữ hộ" sẽ tạo cảm giác khác biệt hoàn toàn.
Tết không chỉ là phong bao đỏ
Phong bao lì xì tượng trưng cho may mắn đầu năm. Nhưng cách xử lý phong bao ấy mới quyết định giá trị lâu dài. Một quyết định nhỏ mỗi năm có thể tạo ra khác biệt lớn sau 10 năm.
Câu hỏi thực sự không chỉ là "có nên đầu tư tiền lì xì hay không", mà là: gia đình bạn đã bao giờ ngồi xuống tính thử bài toán 10 năm ấy chưa?
Tương lai của con không bắt đầu ở tuổi 18. Nó bắt đầu từ cách cha mẹ xử lý những khoản tiền rất nhỏ – ngay từ mùng 1 Tết.