Thị trường việc làm những năm gần đây không còn vận hành theo kiểu “cứ làm lâu là an toàn”. Doanh nghiệp tinh gọn bộ máy liên tục, ưu tiên hiệu suất và khả năng thích nghi hơn thâm niên. Trong bối cảnh đó, có những kiểu nhân viên này chính là đối tượng dễ bị sa thải nhất!
1. Làm việc chăm chỉ nhưng không tạo ra kết quả rõ ràng
Đây là kiểu người lúc nào cũng bận rộn, việc nào cũng làm, deadline hiếm khi trễ. Nhìn bề ngoài thì tưởng là nhân viên gương mẫu, nhưng khi công ty bắt đầu siết chi phí hoặc tái cấu trúc, họ lại là nhóm dễ bị cân nhắc cắt giảm. Lý do nằm ở chỗ: khối lượng công việc không đồng nghĩa với giá trị tạo ra.
Ảnh minh họa (Nguồn: Pinterest)
Trong bối cảnh doanh nghiệp ngày "rủ nhau" tối ưu hiệu suất, cắt giảm chi phí để tối ưu lợi nhuận, lãnh đạo không còn hỏi “bạn làm bao nhiêu việc” mà hỏi “việc bạn làm đóng góp gì cho doanh thu, tiết kiệm chi phí, hay giữ chân khách hàng?”. Nếu một người làm rất nhiều thứ nhưng phần lớn là việc vận hành lặp lại, hoặc việc không ai thật sự đo lường tác động, họ dễ bị xem là vị trí có thể gộp lại cho người khác.
Nguy hiểm hơn, chính người trong cuộc lại cảm thấy mình “cống hiến rất nhiều” nên ít khi chủ động thay đổi. Họ không cập nhật kỹ năng mới, không tham gia các dự án tạo ra ảnh hưởng lớn hơn, và cũng không biết cách kể lại giá trị công việc của mình bằng ngôn ngữ kinh doanh. Đến lúc công ty cần tinh gọn bộ máy, họ không có “bằng chứng rõ ràng” cho thấy giữ mình lại là một quyết định hợp lý.
2. Chỉ tập trung vào việc của mình, mặc kệ mọi thứ xung quanh
Đây là kiểu nhân viên làm tốt phần việc của mình nhưng gần như không hiểu những gì đang diễn ra xung quanh: công ty đang kiếm tiền từ đâu, khách hàng thay đổi thế nào, phòng ban khác đang gặp khó khăn gì. Họ làm việc như thể mình đứng trong một cái hộp riêng biệt.
Trong giai đoạn doanh nghiệp liên tục thay đổi chiến lược, tung sản phẩm mới, cắt bớt mảng kém hiệu quả, những người chỉ biết “phần việc của tôi” thường gặp rủi ro cao. Vì khi cấu trúc thay đổi, vai trò công việc cũng thay đổi theo. Người hiểu bức tranh lớn có thể nhanh chóng điều chỉnh: học thêm kỹ năng liên quan, hỗ trợ team khác, hoặc nhận việc mới nằm ngoài mô tả công việc ban đầu. Ngược lại, người quá “đóng khung” thường phản ứng chậm và bị động.
Ảnh minh họa (Nguồn: Pinterest)
Về phía quản lý, họ có xu hướng giữ lại những người có thể xoay chuyển linh hoạt giữa các nhiệm vụ, phối hợp tốt với nhiều bộ phận và hiểu tác động công việc của mình lên toàn hệ thống. Còn người chỉ làm tốt một mảnh nhỏ, dù mảnh đó từng quan trọng, vẫn có thể bị thay thế khi công ty tìm cách gom vai trò hoặc tự động hóa bớt quy trình. Không phải vì họ yếu, mà vì họ thiếu khả năng thích nghi - thứ ngày càng được coi là năng lực cốt lõi.
3. Ít hiện diện trong các mối quan hệ công việc quan trọng
Có những người làm việc khá ổn, không mắc lỗi lớn, nhưng lại gần như “vô hình” trong mạng lưới quan hệ nội bộ: ít trao đổi với cấp trên ngoài các buổi báo cáo, ít phối hợp liên phòng ban, ít tham gia dự án chung, và hầu như không ai thực sự hiểu rõ họ đang làm tốt điều gì.
Khi cần đánh, quản lý thường dựa không chỉ vào số liệu mà còn vào mức độ tin cậy và mức độ “kết nối” của từng người trong tổ chức. Một nhân viên có quan hệ làm việc tốt với nhiều nhóm, từng hỗ trợ các dự án quan trọng, và được nhiều người ghi nhận, thường có “điểm cộng vô hình”. Ngược lại, người ít tương tác dễ bị nhìn nhận đơn giản là “một vị trí chức năng” thay vì “một con người cụ thể với giá trị riêng”.
Điều này không có nghĩa phải đi xã giao mọi lúc, mà là chủ động xuất hiện đúng chỗ: tham gia dự án liên phòng ban, chia sẻ kiến thức, cập nhật tiến độ rõ ràng, và xây dựng sự tin cậy với những người có liên quan trực tiếp đến kết quả công việc của mình. Trong môi trường nhiều biến động, việc được nhớ đến như một người đáng tin và hữu ích đôi khi tạo ra khác biệt rất lớn khi công ty phải chọn ai ở lại.