Trong nhiều năm, khi nhắc đến nguy cơ tắc mạch máu hay bệnh tim mạch, phần lớn mọi người thường nghĩ ngay đến ăn mặn, ăn nhiều dầu mỡ hoặc ít vận động. Tuy nhiên, theo các chuyên gia y tế, có một “thủ phạm” khác âm thầm nhưng không kém phần nguy hiểm, đó chính là thói quen lựa chọn đồ uống hằng ngày.
TS.BS Nguyễn Văn H., chuyên gia tim mạch – chuyển hóa, cho biết: “Rất nhiều bệnh nhân của tôi kiểm soát khá tốt bữa ăn chính nhưng lại bỏ qua đồ uống. Trong khi đó, nhiều loại đồ uống hiện nay chứa lượng đường, chất béo xấu hoặc cồn cao, gây tổn thương mạch máu không kém gì thực phẩm chiên rán”.
Chỉ một chai nước ngọt có ga 500 ml đã chứa hơn 60 gram đường - tức là vượt quá ngưỡng an toàn chỉ sau một lần uống.
Đồ uống có đường – “kẻ thù số một” của mạch máu
Đồ uống có đường như nước ngọt có ga, trà sữa, trà đóng chai, nước ép công nghiệp hay các loại nước tăng lực đã trở thành lựa chọn quen thuộc của nhiều người, đặc biệt là giới trẻ. Tuy nhiên, hàm lượng đường cao, nhất là siro ngô giàu fructose, chính là yếu tố khiến mạch máu “xuống cấp” nhanh chóng.
Khi tiêu thụ quá nhiều đường trong thời gian dài, cơ thể dễ rơi vào tình trạng rối loạn chuyển hóa, tích tụ mỡ nội tạng và mỡ bụng. Đây là tiền đề thúc đẩy xơ vữa động mạch – nguyên nhân hàng đầu gây tắc nghẽn mạch máu. Không chỉ vậy, đường huyết tăng cao kéo dài còn làm tăng nguy cơ tiểu đường, một bệnh lý thường đi kèm tổn thương mạch máu nhỏ và lớn.
Nhiều nghiên cứu cho thấy, người thường xuyên uống đồ uống có đường có nguy cơ cao mắc tăng huyết áp, rối loạn lipid máu và bệnh tim mạch, ngay cả khi họ không ăn quá mặn hay nhiều dầu mỡ.
Nhiều loại sữa chứa hơn 70g đường, thậm chí cao hơn nước ngọt, làm tăng nguy cơ tổn thương mạch máu
Đồ uống từ sữa nguyên kem, giàu chất béo: không “lành” như tưởng
Sữa và các sản phẩm từ sữa thường được xem là nguồn dinh dưỡng tốt cho xương và cơ bắp. Tuy nhiên, các loại sữa nguyên kem, sữa béo hoặc đồ uống pha chế từ sữa giàu chất béo bão hòa lại có thể gây hại cho mạch máu nếu sử dụng thường xuyên.
Chất béo bão hòa làm tăng cholesterol LDL – loại cholesterol “xấu” có khả năng lắng đọng trong thành mạch máu. Khi LDL tích tụ lâu ngày, mạch máu sẽ dần mất tính đàn hồi, hình thành các mảng xơ vữa và dẫn đến nguy cơ tắc nghẽn.
Đối với người thừa cân, có tiền sử tăng cholesterol, cao huyết áp hoặc bệnh tim mạch, việc sử dụng sữa nguyên kem cần được kiểm soát chặt chẽ. Các chuyên gia khuyến nghị nên ưu tiên sữa ít béo hoặc không béo để giảm áp lực lên hệ tim mạch.
Caffeine có thể làm tăng huyết áp tạm thời, đặc biệt ở những người nhạy cảm với caffeine
Đồ uống chứa chất béo chuyển hóa: mối nguy khó nhận biết
Một nhóm đồ uống khác thường bị bỏ qua là các loại chứa chất béo chuyển hóa, phổ biến trong bơ thực vật, kem pha cà phê, trà sữa công nghiệp, đồ uống có kem béo thực vật hoặc topping chế biến sẵn.
Chất béo chuyển hóa được tạo ra trong quá trình hydro hóa dầu thực vật. Loại chất béo này có khả năng làm tăng mạnh cholesterol LDL và đồng thời làm giảm cholesterol HDL – loại cholesterol “tốt” bảo vệ mạch máu. Sự mất cân bằng này khiến quá trình xơ vữa động mạch diễn ra nhanh hơn, làm tăng nguy cơ tắc mạch, nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Điều đáng lo ngại là chất béo chuyển hóa thường không dễ nhận biết bằng vị giác. Nhiều người sử dụng đồ uống này hằng ngày mà không hề hay biết mình đang tích lũy rủi ro cho mạch máu.
Nhiều người nghĩ rượu giãn mạch nên có lợi, nhưng thực tế, nó làm tăng huyết áp và rối loạn chuyển hóa mỡ, dẫn đến xơ vữa động mạch
Rượu bia – tác nhân quen mặt nhưng không hề “hiền”
Uống rượu bia với mục đích giao lưu, thư giãn đã trở thành thói quen xã hội phổ biến. Tuy nhiên, uống rượu thường xuyên hoặc quá mức là một trong những yếu tố nguy hiểm nhất đối với sức khỏe mạch máu.
Rượu làm tăng huyết áp, gây tổn thương lớp nội mô mạch máu và làm tăng khả năng hình thành cục máu đông. Đồng thời, rượu còn ảnh hưởng đến chuyển hóa chất béo, làm tăng lipid máu và thúc đẩy xơ vữa động mạch.
Về lâu dài, việc uống nhiều rượu còn gây tổn thương gan, làm giảm khả năng đào thải độc tố, khiến mạch máu chịu tác động tiêu cực kép từ cả rượu và rối loạn chuyển hóa.
Bảo vệ mạch máu bắt đầu từ việc chọn đồ uống đúng cách
Theo các chuyên gia, để giảm nguy cơ tắc mạch máu, ngoài việc ăn uống lành mạnh và vận động đều đặn, việc lựa chọn đồ uống đóng vai trò không kém phần quan trọng. Hạn chế đồ uống có đường, sữa nguyên kem, đồ uống chứa chất béo chuyển hóa và rượu bia là bước đầu tiên để bảo vệ mạch máu.
Thay vào đó, nên ưu tiên nước lọc, trà không đường, nước ép trái cây tươi không thêm đường hoặc sữa ít béo. Một lối sống điều độ, kết hợp ngủ đủ giấc, kiểm soát cân nặng và khám sức khỏe định kỳ sẽ giúp mạch máu duy trì độ đàn hồi, giảm nguy cơ bệnh tim mạch và nâng cao chất lượng sống lâu dài.