Câu 1: Theo ghi chép của sử gia Tư Mã Thiên, lăng mộ Tần Thủy Hoàng được thiết kế với cơ chế phòng thủ nào để chống kẻ xâm phạm?
A. Các kênh nước ngầm có thể gây ngập lụt đột ngột
B. Sông thủy ngân chảy cơ học và nỏ tự động bắn tên
C. Hàng rào lửa cháy liên tục xung quanh hầm mộ
D. Đội quân đất nung sống dậy bảo vệ hoàng đế
Giải thích:
Sử gia Tư Mã Thiên mô tả lăng mộ có hệ thống nỏ và tên tự động kích hoạt bắn vào kẻ xâm nhập, cùng với thủy ngân được dùng để mô phỏng sông ngòi, biển cả và chảy cơ học. Những mô tả này, dù một phần mang tính truyền thuyết, đã được củng cố bởi phát hiện nồng độ thủy ngân cao bất thường trong đất xung quanh mộ qua các nghiên cứu hiện đại (như nghiên cứu năm 2020 trên Scientific Reports). Điều này góp phần khiến giới khảo cổ thận trọng, vì rủi ro từ bẫy cổ và độc tố vẫn tồn tại tiềm ẩn.
Đáp án đúng là: B. Sông thủy ngân chảy cơ học và nỏ tự động bắn tên.
Mô phỏng sông thủy ngân dưới lăng mộ Tần Thủy Hoàng. (Ảnh: Sohu)
Câu 2: Phát hiện khoa học nào chứng minh phần nào tính xác thực về "sông thủy ngân" trong lăng mộ Tần Thủy Hoàng theo ghi chép cổ?
A. Nồng độ thủy ngân trong đất xung quanh mộ cao hơn mức tự nhiên đáng kể
B. Radar xuyên đất phát hiện các kênh nước ngầm lớn bên dưới cấu trúc mộ
C. Phân tích DNA cho thấy dấu vết cá sông cổ trong khu vực lăng mộ
D. Khảo sát địa chấn tìm thấy kim loại lỏng bên dưới hầm mộ trung tâm
Giải thích:
Các nghiên cứu từ thập niên 1980 và đặc biệt nghiên cứu năm 2020 sử dụng công nghệ lidar laser phát hiện nồng độ thủy ngân trong đất mộ cao hơn 20-50 lần mức bình thường (lên đến 1.500 ppb ở một số điểm), và hơi thủy ngân bay hơi thoát ra qua vết nứt. Kết quả này hỗ trợ ghi chép của Tư Mã Thiên về việc dùng thủy ngân mô phỏng sông ngòi, đồng thời chứng minh lăng mộ chưa từng bị mở hoặc cướp phá lớn, vì thủy ngân vẫn giữ nguyên nồng độ cao sau hơn 2.200 năm.
Đáp án đúng là: A. Nồng độ thủy ngân trong đất xung quanh mộ cao hơn mức tự nhiên đáng kể.
Câu 3: Lý do chính khiến giới khảo cổ Trung Quốc chưa mở hầm mộ trung tâm của Tần Thủy Hoàng dù đã khai quật các khu vực phụ trợ?
A. Thiếu kinh phí và nhân lực cho dự án lớn
B. Chưa có công nghệ bảo tồn đủ để tránh hủy hoại di vật khi tiếp xúc không khí
C. Rủi ro hủy hoại di vật do công nghệ bảo tồn chưa đủ, kết hợp độc tính thủy ngân
D. Quy định pháp lý cấm khai quật mộ hoàng đế
Giải thích:
Mặc dù đã khai quật thành công đội quân đất nung và các khu phụ, hầm mộ trung tâm vẫn đóng kín vì công nghệ bảo tồn hiện tại chưa đảm bảo ngăn chặn hư hại irreversibly khi tiếp xúc không khí (như lớp sơn trên tượng đất nung bong tróc nhanh chóng khi khai quật). Kết hợp rủi ro từ thủy ngân độc hại có thể giải phóng khí độc, cùng nguyên tắc "không khai quật nếu chưa bảo tồn được" của cơ quan di sản Trung Quốc. Các phương pháp không xâm lấn như radar xuyên đất đang được ưu tiên để nghiên cứu từ xa, chờ công nghệ tiến bộ hơn.
Đáp án đúng là: C. Rủi ro hủy hoại di vật do công nghệ bảo tồn chưa đủ, kết hợp độc tính thủy ngân.