Câu hỏi 1: Một lễ hội được mệnh danh là "tế nhị" nhất Việt Nam diễn ra vào đêm ngày 11 và sáng 12 tháng Giêng hàng năm tại địa phương nào sau đây?
A. Tỉnh Phú Thọ [✔]
B. Tỉnh Bắc Ninh
C. Tỉnh Nam Định
D. Tỉnh Thái Bình
Đáp án đúng là: A. Tỉnh Phú Thọ
Giải thích: Đây chính là lễ hội Trò Trám (hay còn gọi là lễ hội "Linh tinh tình phộc") tại xã Tứ Xã, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ. Lễ hội này đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2017. Diễn ra vào dịp đầu xuân, lễ hội thu hút sự chú ý đặc biệt nhờ những nghi thức độc đáo và vui nhộn, phản ánh nét văn hóa đặc trưng của cư dân nông nghiệp lúa nước vùng đất Tổ. Không chỉ là một sự kiện vui chơi, đây còn là không gian văn hóa quan trọng giúp bảo tồn những giá trị tâm linh cổ xưa của người Việt.
Lễ hội 'tế nhị' nhất Việt Nam diễn ra vào dịp Tết đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. (Ảnh: Trí thức trẻ)
Câu hỏi 2: Tại sự kiện này, vào đúng thời khắc 0 giờ ngày 12 tháng Giêng sẽ diễn ra "Lễ Mật". Trong bóng tối hoàn toàn, đôi nam nữ được chọn phải thực hiện hành động đâm "Nõ" vào "Nường". Ý nghĩa cốt lõi của nghi thức này là gì?
A. Thử thách lòng can đảm của thanh niên trong làng.
B. Tái hiện lại một truyền thuyết lịch sử thời Trần.
C. Tôn vinh tín ngưỡng phồn thực, cầu mong sự sinh sôi và mùa màng bội thu. [✔]
D. Nghi thức cầu mưa cho vụ mùa sắp tới.
Đáp án đúng là: C. Tôn vinh tín ngưỡng phồn thực, cầu mong sự sinh sôi và mùa màng bội thu.
Giải thích: Nghi thức đâm "Nõ" (vật tượng trưng cho giới tính nam) vào "Nường" (vật tượng trưng cho giới tính nữ) là biểu tượng của hoạt động tính giao dưới góc độ tín ngưỡng phồn thực. Người dân tin rằng, tiếng "cạch" phát ra khi hai vật chạm nhau trong bóng tối chính là khoảnh khắc giao hòa của âm dương, trời đất. Nếu đôi nam nữ thực hiện trúng đích cả ba lần, làng tin rằng năm đó sẽ có thiên thời địa lợi, vạn vật sinh sôi nảy nở, mùa màng tươi tốt và đời sống nhân dân sung túc. Đây là hình thức gửi gắm khát vọng về sự phát triển và phồn vinh của cộng đồng nông nghiệp.
Câu hỏi 3: Ngoài những nghi lễ "tế nhị", lễ hội còn có phần diễn xướng mang tên "Tứ dân chi nghiệp" (hay bách nghệ khôi hài). Phần này khắc họa đời sống của những nghề nào trong xã hội cũ?
A. Đạo sĩ, thầy cúng, thầy bói, thầy địa lý.
B. Sĩ, nông, công, thương. [✔]
C. Ngư, tiều, canh, mục.
D. Cầm, kỳ, thi, họa.
Đáp án đúng là: B. Sĩ, nông, công, thương.
Giải thích: "Tứ dân chi nghiệp" là màn kịch dân gian vui nhộn mở đầu cho lễ hội, khắc họa bốn tầng lớp chính trong xã hội xưa gồm: Sĩ (người đi học), Nông (người làm ruộng), Công (thợ thủ công) và Thương (người buôn bán). Điểm đặc biệt là các nhân vật thường biểu diễn với phong cách hóm hỉnh, hài hước, tạo nên không khí náo nức cho cả ngôi làng. Sau khi các trò diễn và phần tế lễ kết thúc, người dân mới tiến tới phần quan trọng nhất là "Lễ Mật" vào đêm khuya và lễ "Rước lúa thần" vào sáng hôm sau để chính thức cầu mong mưa thuận gió hòa cho vụ mùa mới.