Ngày mẹ kết hôn với bố, nhà ngoại nghèo. Sau này cuộc sống khá hơn, nhưng mẹ vẫn giữ thói quen chi tiêu chừng mực, tận dụng tối đa mọi thứ, không chạy theo hình thức – sống đúng nghĩa “tiết kiệm thực dụng”.
Dưới đây là những nguyên tắc tiết kiệm mà mẹ tôi đã truyền cho tôi, không phải bằng lời khuyên mà bằng một đời sống cần kiệm.
1. Mua đồ dùng trong nhà: Chỉ chọn hai bộ – dùng đến khi hỏng hẳn mới thay
Chăn ga gối đệm mẹ chỉ mua hai bộ: một dùng, một giặt. Bà lựa hẳn loại mình thích để dùng lâu. Không chạy theo xu hướng – không thay khi “chán mắt” – chỉ thay khi thật sự hỏng.
Đơn giản, nghe hơi cũ kỹ, nhưng chính thói quen này giúp mẹ tiết kiệm được cả đống tiền những năm nuôi hai anh em tôi ăn học.
2. Quần áo: Mặc thứ mình thích, trả giá đến mức “lời – bền – đúng nhu cầu”
Mẹ không mua nhiều, nhưng mua thứ bà thích. Bà mặc cả đến mức người bán… cạn sức. Nếu họ không bán, mẹ nâng giá từ từ cho tới khi hợp lý.
Mua được món ưng, mẹ mặc… nhiều năm liền, phai màu cũng chẳng sao. Mẹ hay bảo: “Sạch sẽ và gọn gàng là đẹp”.
Tôi lớn lên trong những bộ đồ mẹ sửa lại từ quần áo cũ, mẹ thêu hình mèo, hình lợn lên áo – vừa tiết kiệm, vừa đẹp theo cách riêng.
3. Đồ giảm giá: Mua cực “khôn” – còn xin thêm quà
Món mẹ “tự hào” nhất là chiếc áo lông vũ mua trong đợt sale. Bà trả giá đến mức được giảm thêm vài chục nghìn, sau đó… xin thêm cái chảo xào.
Áo giờ lỗi mốt, nhưng cái chảo thì chúng tôi dùng gần 20 năm.
4. Ghi chép sổ sách: Mọi đồng tiền đều có tên
Trong nhà lúc nào cũng có cuốn sổ nhỏ.
- Tiền phân bón
- Tiền bán lúa
- Tiền giống
- Tiền bán đàn lợn con
Cuối năm, bố mẹ mở sổ ra xem: đồng nào đáng – đồng nào phí. Mẹ tôi không học kế toán, nhưng kỷ luật hơn cả một trưởng phòng tài chính.
5. Tận dụng đến giọt cuối cùng: Quần áo – chăn – đồ cũ đều thành vật dụng mới
- Áo giữ nhiệt rách → vá lại
- Chăn cũ rách → cắt phần lành làm nệm
- Quần áo cũ → biến thành túi, gối tựa
- Áo của mẹ → sửa thành đồ trẻ con cho tôi và anh trai
Không có món nào “vứt khi còn dùng được”.
6. Tiền nhỏ không coi thường: Mẹ bỏ 10 tờ một lần, tích lên thành khoản lớn
Thu nhập mẹ không cao, nhưng mẹ có bí kíp rất “đời”:
Cứ đủ 10 tờ tiền, mẹ buộc lại. Đủ 10 bó, mẹ mang gửi tiết kiệm kỳ hạn.
Tôi nhớ mãi ngày mẹ rút ví ra, nói: “Đây là tiền cho con đóng học”, mà phần lớn trong đó là tiền mẹ gom nhặt từ từng ngàn đồng lẻ.
7. Tự trồng – tự nấu – tự dự trữ
Nhà tôi trồng:
- Củ cải
- Rau xanh
- Một ít gia vị
- Cuống củ cải già → cho gà ăn
Cuống non → chần, bỏ tủ đông ăn dần
Nhờ vậy, tiền chợ giảm đáng kể, chỉ tốn tiền thịt.
8. Tư duy chi tiêu thép: “Không cần thiết thì đừng mua. Đồ lớn mua càng ít càng tốt.”
Mẹ luôn nhắc: Trong nhà, một món 100 nghìn mua bừa thì thành 10 món là 1 triệu. Còn 1 triệu tiết kiệm được – là một bước gần hơn tới sự bình an.
9. Thay vì mua đồ mới – ưu tiên sửa chữa
Đồ dùng trong nhà tôi: nồi, quạt, xe đạp của mẹ, máy may… cái nào cũng “có tuổi”.
Nhưng chúng bền, được sửa cẩn thận. Không có chuyện hỏng chút là mua mới.
Thế hệ cha mẹ đã sống tối giản từ khi từ “tối giản” còn chưa thịnh hành
Họ không khoe mình “minimalism”. Họ không có căn bếp trắng tinh, phòng khách gọn không tì vết. Nhưng họ biết:
- Không lãng phí
- Không mua đồ thừa
- Không chạy theo hào nhoáng
- Sống đúng khả năng
Vậy nên dù không kiếm nhiều, họ vẫn tích được – và luôn sẵn sàng chìa tay khi con cái cần.
Còn chúng ta – sống ở thành phố – tiết kiệm thế nào?
Không cần tự trồng rau hay xin chảo mỗi lần mua áo, nhưng vẫn có cách tiết kiệm thực tế:
✔ Lập ngân sách rõ ràng
30 phút ghi chép giúp tránh tiêu vô tội vạ.
✔ Đi chợ có kế hoạch
Giảm số lần mua → giảm tiêu thừa.
✔ Ăn nhà nhiều hơn
Một tuần ăn ngoài 3 lần là đủ “đốt” 1 triệu.
✔ Ưu tiên đi xe buýt – đi bộ – xe đạp
Vừa khỏe – vừa tiết kiệm xăng – vừa giảm chi phí gửi xe.
Tiết kiệm không phải là sống khổ. Tiết kiệm là giữ lại sự tự do cho chính mình.
Nhìn mẹ, tôi hiểu rằng: Giàu không phải do bạn kiếm được bao nhiêu – mà là bạn giữ lại được bao nhiêu.