Tác giả: Mẹ Lan – Chuyện nuôi dạy con
Có người từng nói: “Yêu con thì đến gà mái cũng biết”.
Quả thật, yêu con là bản năng. Nhưng ngay cả gà mái yêu con cũng có lúc vô tình làm bỏng con mình. Nuôi dạy con người cũng vậy – yêu thôi chưa đủ, mà còn cần phương pháp và kinh nghiệm.
Cách đây không lâu, tôi từng chứng kiến một người mẹ lớn tiếng mắng con gái giữa đường. Lời lẽ quá nặng nề đến mức người qua đường cũng không nghe nổi, phải nhắc:
“Trẻ còn nhỏ, đừng mắng như vậy, dễ để lại tổn thương tâm lý”.
Không ngờ người mẹ lập tức phản bác:
“Có gì mà mong manh thế? Bây giờ mắng vài câu đã chịu không nổi, sau này ra xã hội làm sao chịu được sóng gió?”
Nghe qua thì có lý, nhưng khả năng chịu đựng sóng gió của một đứa trẻ không bao giờ được nuôi dưỡng từ môi trường khắc nghiệt.
Đặc biệt là những đứa trẻ bị nuôi dạy theo kiểu “phải khổ mới nên người”. Dù lớn lên có vẻ chín chắn hơn bạn bè, nhưng sự tự ti, nhạy cảm hằn sâu trong chúng lại trở thành vết sẹo tâm lý khó xóa suốt đời. Dù đạt được bao nhiêu thành tựu, bên trong chúng vẫn luôn cảm thấy mình không đủ tốt, không xứng đáng được yêu thương.
Vấn đề không phải là không được dạy con, mà là dạy con như thế nào cho đúng.
Đặc biệt, cha mẹ nhất định phải ghi nhớ 7 “thời điểm không nên trách mắng” dưới đây.
1. Không mắng con khi có đông người
Có lỗi, hãy đóng cửa dạy con. Góp ý riêng tư luôn hiệu quả hơn.
Trẻ em lớn lên trong một môi trường đầy “bắt lỗi”:
Người lớn chê con ăn ít, kén ăn Người lạ chê con bướng bỉnh Bạn bè gắn mác con nhút nhát Giáo viên phê bình con thiếu kỷ luật Cộng đồng mạng nói trẻ ngày nay “mong manh như thủy tinh”
Là cha mẹ, bạn sẽ làm gì? Lặp lại những lời đó, hay cùng người khác soi mói thêm lỗi của con?
Hãy nhớ: dù con có chưa tốt, con vẫn là duy nhất.
Đặc biệt, đừng bao giờ mắng con giữa đám đông. Đó là ranh giới tối thiểu của sự tôn trọng. Có vấn đề, hãy nói riêng – hiệu quả sẽ cao hơn rất nhiều.
Tôi có một người bạn 37 tuổi, đến nay vẫn biết ơn mẹ vì sự tôn trọng ấy.
Năm xưa, cô từng lén lấy tiền trong túi mẹ để mua đồ ăn vặt, nhưng bị người bán thiếu tiền thối. Khi sự việc bị phát hiện, mẹ cô không vạch trần con trước đám đông mà âm thầm đến trường, đứng trước mặt người bán để tính toán lại từng đồng. Cuối cùng, người bán buộc phải trả lại tiền.
Từ đó về sau, cô chưa bao giờ lén lấy tiền nữa. Bởi trong mắt cô, mẹ là người dạy con sửa sai, chứ không phải người chỉ chăm chăm truy lỗi.
2. Không mắng con khi con đã biết mình sai
Khi con đã hối lỗi, tiếp tục trách mắng chỉ làm nặng thêm gánh tâm lý.
Sai lầm là chất xúc tác của trưởng thành. Khi trẻ đã nhận ra lỗi, bản thân chúng đã mang cảm giác áy náy, lo lắng. Nếu cha mẹ tiếp tục chì chiết, chỉ khiến con thêm sợ hãi.
Điều quan trọng là giúp con học được điều gì từ sai lầm ấy.
Quên làm bài → tự bù lại
Làm vỡ cốc → tự dọn dẹp
Thi kém → cùng sửa lỗi
Quan trọng không phải là con có sai hay không, mà là con có dám đối diện với lỗi sai hay không.
3. Không mắng con trong bữa ăn
Việc lớn đến đâu cũng để sau bữa cơm.
Bữa ăn là nền tảng của sức khỏe và cảm xúc. Nếu vừa ăn vừa bị trách mắng, đứa trẻ sẽ hình thành cảm giác: “Ngay cả ăn cơm cũng là một lỗi.”
Những đứa trẻ vừa khóc vừa ăn thường ăn rất dè dặt, không dám gắp món mình thích, món không thích cũng cố nuốt. Lâu dần, việc ăn uống trở thành nỗi sợ.
Bàn ăn cũng là “máy đo” quan hệ gia đình:
Gia đình hòa thuận → trò chuyện vui vẻ Gia đình căng thẳng → im lặng, so sánh, chê bai
4. Không mắng con khi con ốm
Khi yếu đuối nhất, trẻ cần yêu thương hơn mọi lời dạy dỗ.
Rất nhiều lời trách mắng trong lúc con ốm thực chất là lo lắng bị biến dạng. Nhưng với trẻ, đó lại là cảm giác mình là gánh nặng.
Khi con bệnh, hãy cho con sự bao dung trước, mọi điều chỉnh hành vi hãy đợi khi con khỏe lại.
5. Không mắng con trước giờ ngủ
Đã nghỉ ngơi thì hãy cho con một không gian an toàn.
Trước khi ngủ, nếu trẻ mang áp lực, đêm đó rất dễ mất ngủ, ác mộng, giật mình.
Ngược lại, những câu chuyện nhẹ nhàng, những cuộc trò chuyện vui vẻ sẽ giúp con ngủ sâu và an tâm hơn.
6. Không mắng con khi con đang buồn
Cảm xúc tiêu cực cần được thấu hiểu, không phải bị trừng phạt.
Một đứa trẻ đang buồn mà còn bị trách mắng sẽ chỉ học được cách trốn tránh và tự ti.
Đặc biệt với những đứa trẻ nhạy cảm, môi trường luôn bị chỉ trích giống như một chiếc lồng giam, khiến con dần mất đi động lực sống và niềm tin vào bản thân.
7. Không mắng con khi con đang chơi với bạn
Phá vỡ niềm vui chỉ khiến con phản kháng và xa cách hơn.
Người lớn còn khó chịu khi bị kiểm soát, huống chi là trẻ nhỏ.
Nếu cha mẹ mắng con giữa lúc con đang vui chơi, phản xạ đầu tiên của con là xấu hổ, rồi sinh ra chống đối.
Lời kết
Nuôi dạy con tốt đẹp bắt đầu từ mối quan hệ cha mẹ – con cái đủ ấm áp và an toàn.
Khi bạn cho con cảm giác được tôn trọng, được yêu thương, con mới có thể tin tưởng, gắn bó và trưởng thành lành mạnh.
Nguồn: Sohu