Khu vực hộ kinh doanh cá thể hiện chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế Việt Nam, với hơn 5 triệu hộ kinh doanh, đóng góp khoảng 30% GDP và tạo sinh kế cho hàng chục triệu lao động. Tuy nhiên, đặc trưng lớn nhất của khu vực này là quy mô nhỏ, vận hành dựa nhiều vào kinh nghiệm cá nhân, tiền mặt và các phương thức quản lý thủ công.
Ra đời cách đây 15 năm và tiên phong trong làn sóng thanh toán không tiền mặt, MoMo bắt đầu từ chính những nhu cầu rất cơ bản của người dùng: chuyển và nhận tiền thuận tiện, nhanh và an toàn hơn mỗi ngày. Từ những giao dịch nhỏ như ly cà phê, bữa ăn sáng hay món hàng ngoài chợ, MoMo từng bước trở thành công cụ quen thuộc của tiểu thương. MoMo lớn lên từ những giao dịch rất nhỏ ấy – và chính các hộ kinh doanh nhỏ, ngược lại đã tạo nên nền tảng vững chắc để MoMo trưởng thành.
Trong hành trình phát triển của mình, MoMo từng bước mở rộng từ nền tảng phục vụ người dùng cá nhân sang khu vực hộ kinh doanh, bắt đầu từ nhu cầu căn bản nhất của tiểu thương: nhận tiền nhanh, dễ và an toàn trong hoạt động mua bán hằng ngày. Khi tiền mặt vẫn chiếm ưu thế, khâu thanh toán vừa tốn thời gian, vừa khó kiểm soát, dễ phát sinh sai sót – đặc biệt với những cửa hàng có tần suất giao dịch cao.
Năm 2017, MoMo là một trong những đơn vị tiên phong triển khai thanh toán bằng mã QR tại Việt Nam, với những merchant đầu tiên như The Coffee House hay Milano Coffee. Cùng với sự phát triển của hạ tầng thanh toán và thói quen tiêu dùng, đặc biệt trong giai đoạn thanh toán không tiền mặt tăng tốc mạnh mẽ thời kỳ Covid-19, QR dần trở thành phương thức quen thuộc không chỉ ở các chuỗi bán lẻ mà còn lan tỏa sang khu vực hộ kinh doanh nhỏ lẻ. Đến nay, MoMo cho biết đã có hơn 500.000 tiểu thương và hộ kinh doanh trên cả nước sử dụng QR để nhận thanh toán.
Cùng với việc mở rộng độ phủ, MoMo liên tục điều chỉnh các hình thức QR để phù hợp hơn với thực tế kinh doanh. Từ QR tĩnh ban đầu, nền tảng này phát triển thêm QR động, rồi QR đa năng cho phép nhận tiền từ nhiều ngân hàng khác nhau. Mỗi hộ kinh doanh được MoMo cung cấp một mã QR động/tĩnh để đặt tại quầy thanh toán liên kết với tài khoản MoMo Business của cửa hàng. Khách hàng dùng app MoMo, ngân hàng hoặc ví điện tử để quét mã và nhập số tiền thanh toán. Giao dịch hoàn tất trong tích tắc đồng thời được xác nhận qua Loa thông báo chuyển khoản.
Ngoài ra, MoMo cũng phát triển QR cá nhân trên thiết bị smartphone, smartwatch của người dùng, tạo ra quy trình thanh toán tiện lợi, liền mạch cho cả khách hàng và hộ kinh doanh. Với mô hình này, thu ngân chỉ mất từ 1-2 giây để nhận thanh toán, trải nghiệm người dùng được tối ưu hóa khi giảm bớt các thao tác thủ công. Dự kiến trong thời gian tới, QR cá nhân sẽ giúp người dùng thanh toán MoMo khi đi du lịch nước ngoài, đồng thời khách nước ngoài đến Việt Nam cũng có thể thực hiện giao dịch tiêu dùng bằng hình thức này.
Các hình thức tích hợp như web-in-app hay app-in-app cũng giúp việc thanh toán và đối soát diễn ra nhanh gọn, không đòi hỏi tiểu thương phải đầu tư thêm máy móc hay phần mềm phức tạp.
Khi thanh toán số trở nên quen thuộc, nhu cầu tiếp theo của tiểu thương là làm sao để quản lý dòng tiền hiệu quả hơn mà không làm tăng gánh nặng vận hành. Trên nền tảng thanh toán đó, MoMo từng bước bổ sung các công cụ hỗ trợ vận hành, hướng tới mục tiêu giúp hộ kinh doanh “nhìn thấy” hoạt động tài chính của mình một cách trực quan hơn.
Dễ thấy nhất là các giải pháp như loa thông báo chuyển khoản MoMo, giúp tiểu thương nhận biết giao dịch ngay tại điểm bán, giảm phụ thuộc vào việc kiểm tra điện thoại và hạn chế rủi ro gian lận trong môi trường đông khách. Với nhiều tiểu thương, chiếc loa này không chỉ là một thiết bị công nghệ, mà là “đôi tai” mới trong những giờ cao điểm. Giữa lúc cửa hàng tấp nập, tiếng loa vang lên xác nhận giao dịch thành công giúp người bán yên tâm tiếp tục phục vụ, không cần dừng tay để đối chiếu thủ công. Theo thời gian, công cụ này hỗ trợ người bán quản lý chính xác và hiệu quả hơn, khi mỗi khoản tiền vào đều được ghi nhận ngay lập tức mà không mất nhiều công sức.
Sâu hơn, ở cấp độ quản lý, MoMo for Business cho phép theo dõi doanh thu, lịch sử giao dịch và dòng tiền theo cách có hệ thống hơn, thay thế dần việc ghi chép rời rạc. Thông qua kết nối với các phần mềm quản lý bán hàng, tiểu thương có thêm công cụ để kiểm soát kho, chi phí và hiệu quả kinh doanh phù hợp với quy mô của mình, qua đó giúp giảm đáng kể lỗi bán hàng, tiết kiệm chi phí vận hành và cải thiện biên lợi nhuận sau một thời gian áp dụng.
Song song đó, MoMo xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ tiểu thương tiếp cận khách hàng và mở rộng bán hàng mà không cần đầu tư lớn cho marketing. Các tích hợp giao hàng, chương trình ưu đãi hợp tác cùng đối tác, hay những công cụ giúp cửa hàng tăng hiện diện trực tuyến như Trang Doanh Nghiệp và MoMo Discovery đều nhằm mục tiêu giảm bớt những công việc “ngoài bán hàng”, để tiểu thương có thể tập trung vào hoạt động cốt lõi.
Những công cụ này đã giúp tiểu thương từng bước làm quen với cách vận hành minh bạch, bài bản hơn – nơi các quyết định kinh doanh được hỗ trợ bởi dữ liệu đơn giản, dễ hiểu.
Những năm gần đây, môi trường kinh doanh chứng kiến sự thay đổi nhanh chóng, các công cụ số ngày càng phổ biến, việc quản lý doanh thu – chi phí cũng dần dịch chuyển theo hướng minh bạch và dựa trên dữ liệu. Với nhiều tiểu thương vốn quen bán hàng bằng kinh nghiệm và ghi chép thủ công, đây vừa là áp lực, vừa là cơ hội để vận hành bài bản hơn.
Thách thức lớn nhất không nằm ở quy định, mà ở việc làm sao để tiểu thương có thể “nhìn thấy” hoạt động kinh doanh của mình một cách rõ ràng hơn: hôm nay bán được bao nhiêu, dòng tiền vào ra thế nào, và cần chuẩn bị gì cho giai đoạn tiếp theo.
Trong bối cảnh đó, những công cụ mà MoMo đã xây dựng suốt nhiều năm – từ thanh toán QR, đối soát giao dịch đến quản lý dòng tiền – trở thành nền tảng hỗ trợ tiểu thương làm quen và thích nghi với cách vận hành mới. Trên nền tảng thanh toán không tiền mặt, các công cụ quản lý bán hàng, kinh doanh đa kênh và giao nhận được tích hợp nhằm hỗ trợ theo dõi giao dịch, đối soát dòng tiền và mở rộng kênh bán. Đồng thời, MoMo tham gia vào hệ sinh thái cung cấp các dịch vụ như hóa đơn điện tử, chữ ký số hay kê khai thuế online thông qua hợp tác với các đối tác công nghệ.
Dựa trên dữ liệu giao dịch được ghi nhận trong quá trình sử dụng, nền tảng này cũng mở ra khả năng tiếp cận các giải pháp tài chính số phù hợp hơn với đặc thù của tiểu thương như Ví Trả Sau hoặc Vay Nhanh, giải quyết nhu cầu vốn ngắn hạn phục vụ hoạt động kinh doanh thường nhật.
Khi những công cụ số được đơn giản hoá để sử dụng mỗi ngày, các nền tảng số như MoMo chính là những “trợ thủ” đắc lực để tiểu thương không còn thay đổi một cách bị động, mà sẽ có khả năng chủ động vận hành bài bản và bền vững hơn trong nền kinh tế số.