Dẫn con ra quảng trường khu chung cư chơi, tôi để ý thấy rất nhiều người già đang trông trẻ. Hỏi ra mới biết, mười người thì có đến tám là bà ngoại. Thế bà nội đi đâu cả rồi?
Có người nói bà nội sức khỏe không tốt, có người bảo bà vẫn ở quê làm ruộng, cũng có người nói từng lên trông cháu một thời gian rồi lại về quê.
Tóm lại, bà ngoại dường như đang trở thành lực lượng chính trong việc chăm cháu. Cũng không ít người thắc mắc: vì sao bà nội lại “lặng lẽ rút lui”?
Bạn tôi – Tiểu Ninh – cũng rơi vào hoàn cảnh này. Ban đầu mẹ chồng cô giúp trông cháu vài tháng, nhưng sau đó cuối cùng vẫn phải mời mẹ ruột lên. Tôi hỏi vì sao, cô thở dài: “Cũng chẳng còn cách nào khác”.
Sau khi kết hôn, quan hệ giữa Tiểu Ninh và mẹ chồng vốn khá ổn. Nhưng đến lúc ở cữ thì mâu thuẫn bắt đầu nảy sinh. Tiểu Ninh không quen ăn đồ mẹ chồng nấu vì quá nhiều dầu mỡ. Mẹ chồng lại không chịu giảm dầu, cho rằng ăn nhạt thì không có dinh dưỡng, mẹ ăn không đủ chất thì sữa không tốt, cháu sẽ chịu thiệt.
Tiểu Ninh đành nhịn, tối chồng tan làm thì đôi khi nấu riêng cho cô ăn. Một lần bị mẹ chồng bắt gặp, bà nói Tiểu Ninh chê đồ bà nấu, bà chuẩn bị cả buổi sáng mà trưa ăn chẳng được mấy miếng, tối còn bắt con trai vất vả thêm.
Chồng đứng ra khuyên nhủ một thời gian. Tưởng đâu hết ở cữ là ổn, ai ngờ chuyện nuôi con lại tiếp tục bất đồng. Mẹ chồng cho rằng sữa Tiểu Ninh ít, nên thường cho cháu uống cháo loãng. Nhưng trẻ vừa đầy tháng sao có thể nuôi như vậy?
Trao đổi nhiều lần không có kết quả, mẹ chồng vẫn kiên quyết cho ăn cháo. Cuối cùng chồng phải đứng ra nói chuyện, rồi hai người cãi nhau. Ngày hôm sau mẹ chồng thu dọn đồ về quê, nói ở đây quá ấm ức.
Không còn cách nào khác, khi Tiểu Ninh hết thai sản, cô đành để mẹ ruột lên giúp trông cháu.
Vì sao ngày càng nhiều bà ngoại bắt đầu giúp trông cháu?
Bà ngoại hay bà nội đều là người lớn tuổi, đều có kinh nghiệm. Nhưng việc bà ngoại đứng ra chăm cháu cho con gái lại có 4 lợi thế lớn, gần như là “vượt tầng”, mà bà nội khó có được.
Lợi thế 1: Bà ngoại thương con gái
Chỉ riêng chuyện ở cữ thôi, nếu có mẹ ruột bên cạnh, sản phụ thường được chăm sóc tốt hơn, cơ thể hồi phục cũng nhanh hơn.
Chị gái tôi ở cữ do mẹ chăm, tôi nhìn mà thấy ghen tị. Muốn ăn gì là có ngay, lại còn được an ủi tinh thần, ngày nào chị cũng vui vẻ. Hết cữ không những cân nặng trở về như trước khi mang thai, đi phục hồi sau sinh, y tá còn nói chị hồi phục tốt hơn cả nhiều người ở trung tâm sau sinh.
Lợi thế 2: Chăm con chu đáo
Con gái do chính mình nuôi lớn, bà ngoại hiểu rõ tính nết, khẩu vị, nên trong ăn uống luôn chiều con hơn. Ăn uống thoải mái thì tinh thần cũng tốt hơn.
Trong việc chăm cháu cũng vậy, bà ngoại thường nghe theo ý kiến của con gái: không nên làm gì thì sẽ không làm, tất cả đều vì đứa trẻ.
Chị tôi nói trẻ dưới 1 tuổi không được ăn muối, mẹ liền làm đúng như vậy, nấu ăn cũng giảm muối giảm dầu. Mẹ còn nói: “Cách nuôi con ngày xưa giờ không còn hợp nữa, tụi con trẻ hiểu biết hơn”.
Lợi thế 3: Bà ngoại sẵn sàng chi tiền
Từ quần áo, bỉm sữa cho cháu, đến thực phẩm bổ dưỡng cho con gái, bà ngoại thường không tính toán. Vì bà nghĩ: tiền này là tiêu cho chính con mình.
Ra ngoài ăn uống, bà cũng hay giành trả tiền, cho rằng con cái còn gánh nặng nhà cửa, xe cộ, nuôi con tốn kém, bà không phải lo gì, giúp được chút nào thì giúp.
Lợi thế 4: Bà ngoại sẵn sàng học hỏi
Tiểu Ninh kể có thời gian cô rất thích ăn bánh hành. Mẹ thấy đồ bán ngoài tiệm sợ không sạch dầu mỡ nên tự mày mò làm ở nhà. Thử thất bại mấy lần, cuối cùng cũng làm được.
Kể chuyện này, Tiểu Ninh rất xúc động: mẹ hơn 60 tuổi rồi mà vẫn chịu học kỹ năng mới.
Trong việc chăm cháu cũng vậy, dù mẹ cô học không cao, nhưng rất kiên nhẫn, thường bế cháu cùng xem sách tranh. Gặp chữ không biết, bà lại hỏi con gái.
Bà ngoại cũng không hề dễ dàng
Theo khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Lão hóa Trung Quốc, trong số những người cao tuổi tham gia chăm sóc cháu, gần 70% có vấn đề tâm lý như buồn bã, lo âu, thậm chí 18% có dấu hiệu trầm cảm.
Như mẹ Tiểu Ninh, bề ngoài lúc nào cũng cười, nhưng đôi khi vẫn than thở với con gái rằng có lúc tâm trạng rất nặng nề, u uất.
Thật vậy, bà ngoại vừa trông cháu, vừa làm việc nhà, lại thêm sức khỏe không còn như trước, rất dễ rơi vào trạng thái kiệt sức cả thể chất lẫn tinh thần.
Vì vậy, có vài gợi ý dành cho các bậc cha mẹ trẻ:
Thứ nhất, khám sức khỏe định kỳ.
Mỗi năm nên đưa bà ngoại đi khám tổng quát một lần để nắm rõ tình trạng sức khỏe. Trước khi đi khám nên nói chuyện khéo léo, có thể “giấu giá” vì người già hay tiếc tiền, nhấn mạnh lợi ích để giảm tâm lý ngại ngần.
Thứ hai, cho bà nghỉ ngơi hợp lý.
Tan làm thì cha mẹ nên chủ động nhận lại việc trông con. Cuối tuần, ngày nghỉ cũng nên cho bà được “nghỉ phép”, dù chỉ là đi nhảy quảng trường hay ra ngoài thư giãn.
Tiểu Ninh cứ cuối tuần là cho mẹ ra ngoài gặp bạn bè cũ, hoặc đi mua sắm cùng mẹ.
Lưu ý: Ai từng làm mẹ toàn thời gian đều biết ở nhà trông con vất vả thế nào. Nghỉ ngơi hợp lý giúp người chăm sóc tránh kiệt quệ tâm lý.
Thứ ba, phân công rõ ràng.
Từng có một cuộc phỏng vấn đường phố, một bà ngoại nói rất đúng: người già chỉ nên lo phần chăm, còn dạy vẫn là trách nhiệm của cha mẹ.
Người lớn tuổi hạn chế cả về sức lực lẫn nhận thức. Giáo dục con cái vốn là việc của bố mẹ, không thể lười. Đọc sách sớm, tương tác cha mẹ – con, hình thành thói quen sinh hoạt… đều cần cha mẹ trực tiếp tham gia. Phân công rõ ràng, ai làm việc nấy, không khí gia đình sẽ hài hòa hơn.
Lời nhắn nhủ
Dù sao, có ông bà giúp trông cháu cũng đã giúp các gia đình trẻ nhẹ gánh hơn rất nhiều. Nếu là mẹ chồng trông cháu, cố gắng giảm bớt tranh cãi để tạo môi trường tốt cho trẻ. Còn nếu là mẹ ruột giúp trông, với những “lợi thế vượt tầng” này, bầu không khí gia đình thường sẽ ấm áp và hài hòa hơn.
Gia đình bạn, là bà nội hay bà ngoại trông cháu?