Những ngày giáp Tết, bên cạnh chuyện lau dọn nhà cửa hay mua sắm hoa trái, không ít gia đình còn âm thầm chuẩn bị thêm vài món đồ nhỏ với mong muốn năm mới khởi đầu thuận lợi. Theo quan niệm dân gian được ông bà truyền lại, có những vật dụng quen thuộc nếu được thay mới trước Tết sẽ mang ý nghĩa "đổi vía", giúp gia chủ đón thêm tài lộc, phú quý và làm ăn hanh thông hơn trong năm mới. Trong số đó, 3 món dưới đây được xem là thứ nhiều nhà vẫn duy trì mua đều đặn mỗi dịp cuối năm.
1. Bát mới - làm mới "đường cơm áo" của cả nhà
Trong văn hóa Á Đông, chiếc bát không đơn thuần là vật dụng ăn uống mà còn gắn với khái niệm "kế sinh nhai". Người xưa cho rằng giữ bát cơm để chỉ sự ổn định, no đủ và bền vững trong cuộc sống. Bởi vậy, việc thay bộ bát mới vào dịp cuối năm được xem như một cách làm mới con đường tài lộc của gia đình.
Nhiều gia đình có thói quen sắm bộ bát mới vào tháng Chạp, vừa để dùng trong những bữa cơm sum họp ngày Tết, vừa mang ý nghĩa gạt bỏ những hao hụt, trục trặc của năm cũ. Bát mới, men mới, hình dáng nguyên vẹn tượng trưng cho sự đủ đầy, tròn vẹn và khởi đầu thuận lợi.
Khi chọn mua, nên ưu tiên bát đĩa có nguồn gốc rõ ràng, chất liệu an toàn, bề mặt trơn nhẵn, không nứt rạn hay bong men. Các gam màu đơn giản như trắng, kem hoặc họa tiết nhẹ nhàng thường được đánh giá cao vì dễ dùng, bền và phù hợp lâu dài. Những chiếc bát sứ đã sứt mẻ, rạn men nên được thay thế sớm, vừa đảm bảo an toàn sức khỏe, vừa tránh mang cảm giác "hao khuyết" vào năm mới.
2. Đũa mới - thêm lộc, thêm sinh khí
Nếu bát tượng trưng cho cái ăn, thì đũa lại đại diện cho sự sum vầy. Trong đời sống thường ngày, câu nói "thêm đôi đũa" không chỉ mang nghĩa mời thêm người mà còn hàm ý có thêm phần, thêm lộc.
Theo quan niệm dân gian, thay đũa mới trước Tết là cách đón sinh khí mới vào căn bếp - nơi giữ lửa và gắn kết các thành viên trong gia đình. Một bộ đũa mới, đủ đôi, thẳng đều được xem là biểu tượng cho sự đủ đầy, hòa thuận và gắn bó.
Ngoài ý nghĩa tinh thần, việc thay đũa định kỳ cũng rất cần thiết về mặt vệ sinh. Đũa dùng lâu ngày dễ bị mốc, nứt hoặc tích tụ vi khuẩn, đặc biệt là đũa gỗ, đũa tre. Cuối năm, khi dọn dẹp bếp núc, sắm bộ đũa mới vừa sạch sẽ, vừa mang lại cảm giác khởi đầu nhẹ nhõm cho năm mới.
3. Dụng cụ vệ sinh mới - quét sạch cái cũ, đón cái lành
Tháng Chạp từ lâu gắn liền với tục "trừ bụi", tức là quét sạch những điều cũ kỹ, không may mắn còn sót lại trong năm. Trong đó, các dụng cụ vệ sinh như chổi, cây lau nhà, khăn lau được xem là vật "đi cùng" quá trình dọn dẹp và thanh lọc không gian sống.
Ông bà cho rằng, nếu đã bước sang năm mới mà vẫn dùng những chiếc chổi cũ sờn, cây lau đã mòn thì chẳng khác nào mang theo cả những mệt mỏi, nặng nề của năm cũ. Vì vậy, thay mới các dụng cụ vệ sinh vào dịp cuối năm được xem là cách mở đường cho năng lượng tích cực, giúp nhà cửa sạch sẽ, tinh thần cũng nhẹ nhõm hơn.
Thực tế, dụng cụ mới cũng giúp việc dọn nhà hiệu quả hơn, tiết kiệm thời gian và công sức. Một không gian sạch sẽ, gọn gàng không chỉ đẹp mắt mà còn tạo cảm giác an yên - điều ai cũng mong có trong những ngày đầu năm.
Ba món đồ kể trên đều rất quen thuộc, giá trị vật chất không lớn, nhưng lại mang nhiều tầng ý nghĩa trong đời sống tinh thần của người Việt. Dù tin hay không tin hoàn toàn vào quan niệm dân gian, thì việc dọn dẹp, thay mới những vật dụng gắn bó hằng ngày cũng là cách để mỗi gia đình tự tạo cho mình một khởi đầu tích cực hơn.
Cuối cùng, Tết vẫn là dịp để trở về, để sum họp và để hy vọng. Một căn nhà gọn gàng, bếp núc tinh tươm và những món đồ mới tinh tươm đôi khi chính là lời chúc năm mới giản dị nhưng đủ đầy nhất.