Người xưa truyền nhau “5 thứ cuối năm hạn chế di chuyển”: Xà/khung nhà - khu vực nghỉ ngơi - bếp - kho chứa đồ - giường. Nghe hơi phong tục, nhưng bóc lớp vỏ “kiêng kỵ” ra sẽ thấy toàn là kinh nghiệm quản trị rủi ro trong gia đình: an toàn kết cấu, an toàn đi lại, an toàn cháy nổ, an toàn tài sản, và… an toàn giấc ngủ.
Dưới đây là phiên bản dễ áp dụng cho nhà hiện đại: vẫn sạch – vẫn gọn – mà không biến dọn nhà thành “mùa tai nạn”.
1) Đừng “động” vào xà, dầm, tường chịu lực: Sạch là tốt, khoan treo bừa là dở
“Giữ xà nhà” hiểu theo kiểu ngày nay là: đừng tiện tay khoan, đóng, treo vật nặng lên những vị trí có thể liên quan kết cấu như dầm, cột, tường chịu lực. Nhiều người dọn nhà cuối năm hay phát sinh mấy việc “nhỏ như con thỏ”: lắp thêm móc mới, treo đèn nặng, khoan một lỗ cho gọn dây… Làm thì 5 phút, nhưng rủi ro nằm ở chỗ không nhìn thấy.
Dọn trần - rèm - khu vực cao cũng là nơi dễ xảy ra té ngã nhất. Đứng ghế lau dầm, với tay chùi khung cửa, leo lên bàn để phủi mạng nhện… Những “tai nạn trong 3 giây” kiểu này cuối năm gặp như cơm bữa.
Làm đúng cho an toàn:
- Dùng thang chắc, không dùng ghế nhựa/ghế xoay.
- Có người đỡ chân thang, di chuyển chậm.
- Quét bụi trước bằng chổi cán dài, lau sau bằng khăn vắt thật khô (tránh nước nhỏ vào thiết bị điện).
- Tuyệt đối không “nhân tiện” khoan treo thêm trong lúc đang dọn.
Nói vui: bụi thì lau được, nhưng một cú trượt chân là Tết… ăn cháo.
2) Khu vực “nghỉ ngơi” đừng đảo lộn: Đường đi quen thuộc là một dạng bảo hiểm
“Không di chuyển khu vực nghỉ ngơi” nghĩa là hạn chế đảo layout những món đồ lớn sát tường: sofa, tủ, kệ, giường, bàn. Vì sao?
Nhà ở lâu, mọi người hình thành “bản đồ” trong đầu: đi lại trong bóng tối, người già thức dậy ban đêm, trẻ con chạy quanh… đều dựa vào lối đi quen. Cuối năm mà đổi bố cục đột ngột, cộng thêm đồ Tết chất tạm hành lang, dây điện kéo lòng thòng, thảm mới trơn… là công thức chuẩn của vấp - va - ngã.
Đặc biệt với người lớn tuổi: té ngã trong nhà là kiểu tai nạn dễ để lại hậu quả nặng nhất.
Nếu bắt buộc phải dịch đồ:
- Lên kế hoạch trước (dịch một lần cho dứt), không kéo ra kéo vào rồi lại trả về.
- Lót miếng chống trầy, cần ít nhất 2 người khi nâng kéo.
- Chừa lối đi rõ ràng, không để thùng đồ che đèn ngủ/che công tắc.
3) Bếp là “vùng đỏ”: Đừng vì sạch mà làm lỏng gas, lệch hút mùi, sát đồ dễ cháy
Không gian bếp có đủ combo: lửa + gas + điện + dầu mỡ. Nên nguyên tắc là: lau kỹ thì được, tháo – kéo – chỉnh bừa thì không.
Những lỗi hay gặp khi “tổng vệ sinh bếp”:
- Kéo bếp ra để lau phía sau, vô tình làm lỏng khớp nối.
- Vệ sinh máy hút mùi nhưng không ngắt điện, hoặc dùng chất tẩy quá mạnh làm hại linh kiện.
- Chất khăn giấy, túi nilon, đồ gỗ ngay cạnh bếp vì “tạm để đấy đã”.
Checklist bếp sạch nhưng không liều:
- Ngắt điện trước khi vệ sinh hút mùi.
- Ngâm lọc/cánh quạt bằng nước ấm + dung dịch trung tính; tránh lạm dụng chất kiềm mạnh.
- Lau quanh khu vực bếp xong, kiểm tra rò rỉ gas bằng cách quét nước xà phòng quanh mối nối (có bọt là phải xử lý ngay).
- Không để vật dễ cháy sát đầu đốt.
- Tủ lạnh: ưu tiên thoáng mặt sau để tản nhiệt, đừng kê sát tường chỉ vì muốn “gọn mắt” (tốn điện và giảm tuổi thọ).
Bếp sạch giúp ăn Tết ngon, nhưng bếp “sạch kiểu liều” thì chỉ cần một sự cố là… mất vui.
4) “Kho chứa đồ” đừng xới tung: Dọn là để dễ tìm, không phải để cả nhà chơi trò truy tìm chìa khóa
Người xưa coi “kho thóc” là sinh kế. Nhà hiện đại thì “kho” là: tủ thực phẩm, ngăn kéo giấy tờ, két nhỏ, hộp chìa khóa dự phòng, ngăn thuốc, khu vực hóa đơn.
Cuối năm nhiều nhà mắc vòng lặp:
- Đổ tất cả ra sàn để “làm lại từ đầu”.
- Cất lại theo cảm hứng.
- Sau Tết: chạy loạn lên vì không nhớ giấy tờ/bao lì xì/chìa khóa/hóa đơn ở đâu.
Cách dọn kho thông minh:
- Giữ nguyên “bản đồ” cũ, chỉ loại bỏ đồ hết hạn – đồ hỏng – đồ trùng.
- Dán nhãn nhanh: “Giấy tờ – thuốc – đồ điện – dự phòng – đồ Tết”.
Với thực phẩm: đồ sắp hết hạn để phía trước; sống – chín tách riêng (chín ở trên, sống ở dưới), thịt sống đóng kín.
Nhắc thêm một câu cực thực tế: dịp lễ là mùa khách khứa, cũng là mùa “lẫn lộn”. Tiền mặt, đồ giá trị, chìa khóa dự phòng nên để nơi có khóa, giao rõ ai giữ, đừng để lộ.
5) Giường đừng chuyển lung tung: Giấc ngủ ổn thì Tết mới vui
Nghe “đừng dịch giường” có vẻ phong thủy, nhưng phần lõi là nhịp sinh học. Khi vị trí giường ổn định, cơ thể quen với ánh sáng, nhiệt độ, tiếng ồn… Bạn ngủ sâu hơn, ít giật mình hơn.
Cuối năm vốn đã nhiều tiệc tùng, ngủ thất thường. Nếu còn đổi hướng giường, kê sát cửa sổ, để điều hòa thổi thẳng vào đầu… thì rất dễ mất ngủ, cáu kỉnh, mệt mỏi.
Dọn khu vực giường đúng cách:
- Làm sạch gầm giường (đeo khẩu trang, găng tay, lau ẩm để hạn chế bụi bay).
- Siết lại ốc vít chân giường, thay tấm ván cong/ẩm.
- Chừa ít nhất một bên lối đi đủ rộng, đặt đèn ngủ nơi dễ với.
- Dọn xong trả giường về vị trí cũ, đừng “ngẫu hứng sáng tạo” đúng tuần cận Tết.
“5 điều không di chuyển” thực ra là 5 nguyên tắc ổn định
Gộp lại, bộ quy tắc này không phải để làm bạn sợ, mà để nhắc: dọn nhà cuối năm là dọn gọn – dọn sạch – dọn an toàn, không phải cải tạo.
Nếu muốn áp dụng gọn nhất, nhớ 1 câu:
Cận Tết chỉ làm những việc “tăng sạch, giảm rủi ro”: lau – lọc – sắp – bỏ; hạn chế khoan – tháo – kéo – đổi layout.