Tôi từng nằm trong số đó. Và phải đến khi nhìn lại bảng chi tiêu sau Tết, tôi mới hiểu: vấn đề không nằm ở thu nhập, mà ở cách bắt đầu năm mới.
Dưới đây là 3 sai lầm tài chính phổ biến nhất trong tháng Giêng – nếu không chỉnh sớm, cả quý I có thể trở nên chật vật.
Sai lầm 1: Tiêu theo cảm xúc "đầu năm cho thoải mái"
Sau Tết, nhiều người có tâm lý: "Đầu năm mà, vui thêm chút cũng không sao." Một bữa ăn ngoài, một món đồ mới, một chuyến đi ngắn ngày… mỗi khoản không lớn, nhưng cộng lại thì không hề nhỏ.
Vấn đề là tháng Giêng thường có thêm các khoản:
- mừng tuổi cho con
- Tiệc tùng đầu năm
- Quà cáp, thăm hỏi
Các khoản phát sinh chưa kịp tính từ trước Tết
Nếu không đặt trần chi tiêu ngay từ đầu, cảm xúc "cho mình thoải mái thêm chút nữa" rất dễ kéo dài đến hết rằm.
Cách xử lý: Ngay tuần đầu tháng Giêng, hãy xác định rõ con số tối đa cho chi tiêu linh hoạt. Ví dụ: không vượt quá 7–10 triệu đồng tùy thu nhập. Con số này phải nhìn thấy rõ trên giấy, không chỉ ở trong đầu.
Sai lầm 2: Không bù lại khoản đã vượt ngân sách Tết
Nhiều gia đình chi vượt dự toán Tết nhưng chọn cách "để đó tính sau".
Vấn đề là "sau" thường rơi vào tháng 3 hoặc tháng 4 – khi tiền tích lũy đáng lẽ phải tăng, lại phải dùng để bù lỗ.
Ví dụ:
Dự toán Tết: 22 triệu
Thực tế chi: 30 triệu
Chênh lệch: 8 triệu
Nếu không có kế hoạch bù 8 triệu trong 2–3 tháng đầu năm, khoản này sẽ âm thầm làm giảm tốc độ tích lũy cả năm.
Cách xử lý: Chia khoản vượt thành 2 hoặc 3 phần, mỗi tháng bù lại một phần cụ thể. Ví dụ: mỗi tháng cắt 3–4 triệu từ chi tiêu linh hoạt để bù đủ trong quý I.
Sai lầm 3: Đặt mục tiêu tài chính quá lớn nhưng không có kế hoạch chi tiết
Tháng Giêng là lúc mọi người đặt ra mục tiêu rất đẹp:
- Tiết kiệm 100 triệu
- Mua nhà
- Đầu tư sinh lời 20%
- Trả hết nợ
Nhưng sau vài tuần, mọi thứ vẫn chỉ nằm trên giấy.
Sai lầm không phải ở mục tiêu. Sai lầm nằm ở chỗ không chia nhỏ nó thành hành động cụ thể từng tháng.
Ví dụ: muốn tiết kiệm 120 triệu/năm. Điều đó đồng nghĩa mỗi tháng phải giữ lại 10 triệu. Nếu thu nhập không cho phép, mục tiêu cần điều chỉnh lại ngay từ tháng Giêng, thay vì chờ đến cuối năm rồi thất vọng.
Cách xử lý: Tháng Giêng nên là tháng "thiết kế hệ thống", không phải tháng "mơ ước".
Hãy trả lời 3 câu hỏi:
- Mỗi tháng tôi sẽ để lại bao nhiêu tiền cố định?
- Tôi có quỹ dự phòng đủ 3–6 tháng chi tiêu chưa?
- Nếu thu nhập giảm 20%, tôi có chịu nổi không?
Vì sao tháng Giêng quan trọng?
Ba tháng đầu năm quyết định gần như toàn bộ nhịp tài chính cả năm. Nếu tháng Giêng trượt nhịp, tháng Hai và Ba thường phải chạy theo để bù lại.
Tôi từng nghĩ tài chính thay đổi nhờ một khoản tiền lớn. Nhưng thực tế, nó thay đổi từ những điều rất nhỏ: đặt trần chi tiêu, bù khoản vượt, chia mục tiêu thành từng tháng.
Một bảng kiểm tra nhanh tháng Giêng
Hãy tự hỏi mình:
- Tôi đã cộng lại toàn bộ chi tiêu Tết chưa?
- Tôi có kế hoạch bù nếu đã vượt ngân sách?
- Tôi đã đặt con số tích lũy cụ thể cho tháng này chưa?
- Tôi có đang tiêu thêm vì "đầu năm cho vui"?
Nếu bạn trả lời "chưa" cho từ 2 câu trở lên, tháng Giêng này có thể đang lặp lại năm cũ.
Năm mới không cần những quyết tâm ồn ào. Nó cần sự tỉnh táo rất sớm – ngay từ tháng Giêng.
Vì nếu sai từ bước đầu, phần còn lại của năm chỉ là cố gắng sửa lại những gì lẽ ra có thể làm đúng từ đầu.