Tôi bắt đầu sống tối giản cách đây 5 năm. Ban đầu, mục tiêu rất đơn giản: bớt mua sắm linh tinh để tiết kiệm tiền. Nhưng càng đi sâu, tôi càng nhận ra một nghịch lý thú vị: có những món đồ, nếu cứ chăm chăm mua loại rẻ nhất, tôi lại tốn tiền nhiều hơn.
Từng "nghiện" đồ rẻ và cái giá phải trả
Trước đây, tôi luôn mặc định rằng mua thứ rẻ nhất là tiết kiệm. Hễ thấy giảm giá là mua. Hễ rẻ hơn vài chục nghìn là chọn. Tôi dùng giá tiền làm tiêu chí duy nhất để quyết định.
Kết quả?
- Đồ nhanh hỏng.
- Trải nghiệm sử dụng kém.
- Có món dùng vài lần rồi bỏ.
Cuối cùng… lại phải mua lại lần hai.
Một chiếc bình giữ nhiệt giá khoảng 150.000 đồng tôi từng mua ở chợ đầu mối là ví dụ điển hình. Khi đổ nước nóng vào, bình có mùi kim loại rất rõ. Tôi không dám dùng tiếp và phải bỏ đi sau vài tuần. Tưởng tiết kiệm, hóa ra mất trắng.
Tôi từng nghĩ mình "khôn". Thực ra, đó mới là lãng phí.
Có câu "tiền nào của nấy" – nghe cũ nhưng không hề lỗi thời.
1. Đồ đắt thường đi kèm chất lượng và sự trân trọng
Tôi mua cho con gái một chiếc cốc giữ nhiệt khoảng 900.000 đồng, làm từ thép không gỉ chuẩn dùng cho thực phẩm (loại tương đương S31603). Chất liệu tốt, không ám mùi, không thôi kim loại khi đựng nước nóng.
Thoạt nghe, gần 1 triệu cho một chiếc cốc có vẻ "xa xỉ". Nhưng nếu dùng 3 năm, tính ra mỗi ngày chỉ khoảng 820 đồng. Chưa bằng một viên kẹo.
Điều tôi nhận ra không chỉ là chất lượng tốt hơn. Mà là cách mình đối xử với món đồ đó khác hẳn. Khi đã bỏ ra số tiền đáng kể, tôi sử dụng cẩn thận hơn, bảo quản tốt hơn. Nó không còn là "đồ thay thế tạm thời", mà là vật dụng đồng hành dài hạn.
Hồi con gái còn nhỏ, bé không thích uống nước. Tôi mua cho bé một chiếc cốc xinh xắn. Kết quả là bé uống nước nhiều hơn chỉ vì… thích cái cốc đó. Người lớn cũng vậy thôi. Đôi khi, chúng ta cần một chút "chiều bản thân" để sống tốt hơn.
Cuộc sống đã đủ áp lực. Đối xử tốt với mình không phải điều đáng xấu hổ.
2. Nhưng không phải thứ gì cũng cần mua đắt
Sống tối giản không có nghĩa là "nghiện đồ xịn". Tôi không bao giờ chọn phương án mua tất cả mọi thứ loại cao cấp.
Những món tiêu hao như:
- Tăm bông
- Túi rác
- Giấy vệ sinh
- Xà phòng rửa tay
Tôi chọn loại giá hợp lý, đủ dùng, không cần thương hiệu đắt đỏ. Vì dù có tốt hơn chút ít, chúng cũng không thay đổi đáng kể chất lượng sống.
Một nguyên tắc tôi tự nhắc mình: "Thứ không cần thiết thì dù rẻ đến mấy cũng là đắt."
Tôi không còn mua vì rẻ. Tôi chỉ mua vì cần.
3. Những khoản nên "chi mạnh tay" để tiết kiệm lâu dài
Sau 5 năm, tôi rút ra một công thức đơn giản: có 3 nhóm sản phẩm nên ưu tiên chất lượng cao hơn mức trung bình.
I. Thiết bị tạo ra thu nhập
Tôi làm công việc tự do. Máy tính và điện thoại là công cụ kiếm tiền chính. Nếu máy chậm, treo, lỗi liên tục – tôi mất thời gian, mất cơ hội và đôi khi mất cả hợp đồng.
Vì vậy, thay vì mua laptop 15 triệu đồng rồi 2 năm sau phải đổi, tôi chọn máy khoảng 25–30 triệu đồng với cấu hình tốt, dùng ổn định 5–6 năm.
Chia trung bình, mỗi năm tốn khoảng 5–6 triệu. Rẻ hơn rất nhiều so với việc thay máy liên tục.
Cùng nguyên tắc đó, nhiều người đầu tư máy rửa bát 15–20 triệu, robot hút bụi 8–15 triệu. Không phải để "khoe nhà có đồ xịn", mà để tiết kiệm thời gian – thứ tài sản vô hình nhưng cực kỳ đắt giá.
Tất nhiên, điều này tùy nhu cầu từng gia đình. Có người thấy rửa bát bằng tay là thư giãn. Có người thích tự lau nhà vì cảm giác sạch hơn. Không có đúng sai – chỉ có phù hợp hay không.
II. Vật dụng dùng mỗi ngày
Có một tiêu chí tôi áp dụng: nếu dùng món đó mỗi ngày, tôi sẵn sàng chi thêm để có chất lượng tốt hơn.
Ví dụ:
- Nệm ngủ
- Gối
- Bàn chải điện
- Nồi chảo nấu ăn
- Cốc nước
- Giày đi bộ
Nếu một đôi giày 2 triệu giúp tôi đi 3 năm mà không đau chân, thay vì 600.000 đồng nhưng 6 tháng là hỏng – thì rõ ràng đôi giày đắt hơn lại tiết kiệm hơn.
Vì tính theo "chi phí mỗi ngày", nhiều món đồ đắt hóa ra không hề đắt.
4. Sự thay đổi lớn nhất: Không còn ám ảnh bởi chữ "rẻ"
Trước đây, tôi có thể dành cả buổi tối để so giá, săn giảm thêm 50.000–100.000 đồng. Giờ tôi tự hỏi: "Thời gian đó đáng bao nhiêu?"
Sống tối giản không chỉ là ít đồ hơn. Mà là bớt quyết định vặt vãnh, bớt phân tâm bởi quảng cáo và giảm xung đột nội tâm khi tiêu tiền.
Tôi không mua vì rẻ. Tôi không mua vì đắt. Tôi mua vì giá trị sử dụng.
Sau 5 năm, ví tiền của tôi không phình to đột biến. Nhưng tôi ít lãng phí hơn, ít hối tiếc hơn, và ít phải "mua lại lần hai".
Và đó mới là khoản tiết kiệm lớn nhất.
Cuối cùng, tôi hiểu một điều: tiết kiệm không phải là chi ít nhất có thể. Mà là chi đúng, chi đủ, và chi một lần nhưng dùng được lâu dài.
Đôi khi, món đồ đắt tiền nhất lại chính là lựa chọn… rẻ nhất nếu nhìn ở góc độ thời gian.