Trong đời sống hằng ngày, chiếc bút bi là vật dụng quá đỗi quen thuộc với học sinh, sinh viên và người đi làm. Nhưng ít ai để ý, hầu như trên nắp bút bi đều có một lỗ tròn nhỏ. Thiết kế này tưởng chừng đơn giản, thậm chí còn bị nhiều người cho là vô nghĩa, lại ẩn chứa một mục đích vô cùng thiết thực và mang tính nhân văn sâu sắc.
Trái với những suy đoán mang tính thẩm mỹ hay kỹ thuật như “giúp mực không bị khô” hoặc “để việc đóng mở nắp thuận tiện hơn”, những cách lý giải này tuy không hoàn toàn sai nhưng không phải là mục đích cốt lõi của chi tiết thiết kế ấy. Trên thực tế, lý do quan trọng nhất nằm ở yếu tố an toàn, nhằm bảo vệ người sử dụng, đặc biệt là trẻ em - nhóm đối tượng dễ gặp rủi ro khi tiếp xúc với các vật nhỏ như nắp bút.
Một trong những tai nạn không hiếm gặp là nuốt hoặc hút nhầm nắp bút vào cổ họng. Nhiều người có thói quen ngậm, nhai nắp bút khi cầm trên tay hoặc buồn bực. Nếu không may nuốt phải nắp bút, nó có thể chặn đường thở và gây nghẹt thở rất nhanh nếu không được cấp cứu kịp thời.
Chính vì vậy, các hãng sản xuất bút bi đã thay đổi thiết kế: gắn thêm một lỗ tròn nhỏ trên đỉnh nắp. Chiếc lỗ này tạo ra một đường dẫn không khí trong trường hợp nắp bút bị mắc kẹt trong đường hô hấp. Nhờ đó, nạn nhân có thể hít thở được qua lỗ nhỏ này trong một khoảng thời gian nhất định, giúp duy trì oxy và kéo dài thời gian để người xung quanh can thiệp, cấp cứu kịp thời. Đây không chỉ là một chi tiết kỹ thuật, mà thực sự là một “cơ chế an toàn” giúp giảm nguy cơ tử vong do ngạt thở.
Ý tưởng này không phải ngẫu nhiên xuất hiện gần đây, mà đã được triển khai từ những thập niên trước. Các hãng bút nổi tiếng trên thế giới - điển hình như Bic - đã tiên phong thêm lỗ nhỏ trên nắp từ đầu những năm 1990 nhằm giảm rủi ro khi trẻ em tiếp xúc với sản phẩm. Thiết kế này sau đó được các tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế và nhiều nhà sản xuất khác áp dụng rộng rãi.
Ngoài vai trò chính là giảm nguy cơ nghẹt thở, chiếc lỗ ở nắp bút bi còn có một số lợi ích phụ khác. Khi đóng nắp bút, không khí bên trong và bên ngoài nắp được cân bằng dễ dàng hơn, giúp nắp không bị kẹt do nén áp suất không khí. Điều này giúp người dùng có thể đóng mở nắp một cách nhẹ nhàng mà không gặp cản trở.
Việc này cũng giúp bảo vệ cơ cấu mực bên trong bút, tránh hiện tượng mực bị trào ra ngoài do chênh lệch áp suất, nhất là khi để bút trong túi quần áo, cặp sách hay mang đi xa.
Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng thiết kế này không hoàn toàn tuyệt đối. Một số trường hợp nghẹt dị vật vẫn có thể nguy hiểm ngay cả khi có lỗ trên nắp, bởi dịch tiết trong cổ họng có thể làm bít kín lỗ hoặc nắp bút vẫn chặn con đường không khí. Do đó, việc giám sát trẻ em cẩn thận và dạy trẻ không nên đưa nắp bút vào miệng vẫn là điều cần thiết để tránh rủi ro.
Nhìn chung, chiếc lỗ nhỏ trên nắp bút bi là một ví dụ điển hình cho thấy sự quan tâm của nhà sản xuất đối với người tiêu dùng, đặc biệt là đối với trẻ em - đối tượng dễ gặp nguy hiểm nhất. Từ thiết kế tưởng chừng đơn giản, nhỏ bé này, chúng ta có thể thấy được sự kết hợp giữa kỹ thuật, tiêu chuẩn an toàn và tính nhân văn trong các sản phẩm thường ngày.
(Tổng hợp)