Bánh chưng là linh hồn của mâm cỗ Tết Việt. Thế nhưng sau vài ngày bảo quản không đúng cách, món ăn truyền thống này có thể âm thầm trở thành nguy cơ cho sức khỏe. Các chuyên gia an toàn thực phẩm cảnh báo: nếu bánh chưng xuất hiện những dấu hiệu bất thường dưới đây, tốt nhất nên loại bỏ hoàn toàn, không nên tiếc của mà cố ăn.
Độ ẩm cao - môi trường lý tưởng cho nấm mốc
Bánh chưng được làm từ gạo nếp, đậu xanh và thịt mỡ - những nguyên liệu giàu tinh bột, đạm và có độ ẩm cao. Khi để ở nhiệt độ phòng quá lâu, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nồm ẩm, vi sinh vật và nấm mốc rất dễ phát triển.
Không ít người cho rằng chỉ cần cắt bỏ phần mốc bên ngoài là có thể sử dụng phần còn lại. Tuy nhiên, theo chuyên gia, đây là quan niệm sai lầm. Nấm mốc không chỉ tồn tại ở bề mặt mà có thể tạo sợi lan sâu vào bên trong bánh, mắt thường không nhìn thấy được. Việc loại bỏ phần hỏng bên ngoài không đồng nghĩa với việc thực phẩm đã an toàn. Bàn về bánh chưng mốc, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh (Viện Công nghệ thực phẩm, Đại học Bách Khoa Hà Nội) cho biết: "Khi bánh chưng đã bị mốc thì dù cắt bỏ phần hỏng thì nấm mốc vẫn có khả năng xâm nhập sâu vào bên trong bánh, khi ăn người dùng có thể đối mặt với nguy cơ ngộ độc rất cao".
Mối nguy từ độc tố aflatoxin
Một trong những rủi ro lớn nhất khi ăn thực phẩm bị mốc là nguy cơ nhiễm aflatoxin – độc tố do một số chủng nấm sinh ra. Chất này được xếp vào nhóm có khả năng gây ung thư ở người, đặc biệt liên quan đến ung thư gan.
Aflatoxin có thể tồn tại ngay cả khi phần mốc đã bị cắt bỏ hoặc khi thực phẩm được nấu lại. Nếu tích tụ lâu dài trong cơ thể, độc tố này có thể gây tổn thương tế bào gan và làm tăng nguy cơ mắc bệnh mạn tính.
Vì vậy, khi phát hiện bánh chưng có dấu hiệu mốc dù chỉ một điểm nhỏ, cách an toàn nhất là bỏ toàn bộ chiếc bánh đó.
Những dấu hiệu cảnh báo không nên bỏ qua
Trước khi ăn bánh chưng, cần quan sát kỹ. Một số dấu hiệu cho thấy bánh đã hỏng gồm:
- Xuất hiện đốm mốc màu xanh, trắng, đen hoặc đỏ trên lá hoặc mặt bánh
- Bánh có mùi chua, hôi, khác với mùi thơm đặc trưng ban đầu
- Bề mặt nhão, nhớt hoặc đổi màu bất thường
- Khi cắt ra thấy phần nhân có mùi lạ hoặc chảy nước
- Chỉ cần xuất hiện một trong các biểu hiện trên, người tiêu dùng nên dừng sử dụng ngay.
Bảo quản đúng cách để hạn chế rủi ro
Để giảm nguy cơ bánh chưng bị hỏng, chuyên gia khuyến nghị:
- Không để bánh ở nhiệt độ phòng quá 2–3 ngày
- Bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh nếu chưa dùng hết
- Khi ăn, cắt đến đâu dùng đến đó, phần còn lại bọc kín
- Hâm nóng kỹ trước khi ăn nếu bánh đã để lạnh
Tuy nhiên, ngay cả khi bảo quản lạnh, nếu bánh có dấu hiệu mốc hoặc mùi lạ, vẫn không nên sử dụng.
Đừng vì tiếc mà đánh đổi sức khỏe
Sau Tết, nhiều gia đình còn dư khá nhiều bánh chưng. Tâm lý “tiếc của” khiến không ít người cố tận dụng phần bánh đã có dấu hiệu hư hỏng. Song, chi phí cho một chiếc bánh không đáng để đánh đổi bằng nguy cơ ảnh hưởng đến gan và sức khỏe lâu dài.
Bánh chưng là nét đẹp văn hóa ẩm thực, nhưng an toàn thực phẩm luôn phải đặt lên hàng đầu. Khi thấy bánh có dấu hiệu bất thường, lựa chọn đúng đắn nhất là loại bỏ, thay vì chấp nhận rủi ro cho bản thân và gia đình.