Trong xã hội hiện đại, khái niệm “yêu nước” không còn nằm ở những điều quá lớn lao. Đôi khi, yêu nước bắt đầu từ những quyết định rất đời thường – như việc xây dựng một gia đình đủ đầy tiếng cười trẻ thơ. Bởi vậy, "yêu nước là sinh đủ hai con” đang dần trở thành một thông điệp tích cực, gần gũi, phản ánh đúng bối cảnh dân số của Việt Nam hiện nay.
Theo số liệu công bố cuối năm 2025, mức sinh của Việt Nam đạt 1,93 con/phụ nữ, tăng nhẹ so với mức thấp kỷ lục 1,91 của năm 2024 nhưng vẫn chưa đạt mức sinh thay thế 2,1 con. Đáng lo ngại hơn, mức sinh đang có sự chênh lệch rõ rệt giữa các vùng miền, cho thấy nguy cơ suy giảm dân số không còn là câu chuyện của tương lai xa, mà đã hiện hữu ngay trước mắt.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, một khi mức sinh đã giảm sâu và kéo dài, việc kéo lại mức sinh hợp lý là vô cùng khó khăn, đòi hỏi nguồn lực lớn, thời gian dài và sự vào cuộc đồng bộ của cả xã hội. Nhiều quốc gia giàu có vẫn đang loay hoay trong bài toán dân số già, thiếu lao động trẻ, chi phí an sinh tăng cao – một lời cảnh báo mà Việt Nam không thể làm ngơ.
Tuy nhiên, thay vì tạo áp lực hay khẩu hiệu nặng nề, thông điệp “sinh đủ hai con” đang được truyền tải theo cách mềm mại hơn: sinh con không chỉ vì nghĩa vụ xã hội, mà còn vì hạnh phúc lâu dài của chính gia đình mình. Hai đứa trẻ trong một mái nhà không chỉ là thêm gánh lo, mà còn là thêm sẻ chia – có anh có em, có bạn đồng hành suốt tuổi thơ và cả cuộc đời.
Khi thông điệp sinh đủ 2 con được triển khai rộng rãi, nhiều gia đình háo hức đón chào thêm thành viên mới. Tuy nhiên, niềm vui ấy cũng đi kèm không ít trăn trở, đặc biệt là bài toán tài chính. Trên các diễn đàn mạng xã hội, không ít ông bố bỉm sữa hài hước than thở rằng "lương 5 triệu có đủ nuôi 2 đứa con không?" - câu nói vui nhưng phản ánh khá rõ áp lực kinh tế mà nhiều gia đình đang đối mặt.
Thực tế cho thấy, chi phí nuôi dạy con ngày càng tăng theo từng giai đoạn trưởng thành của trẻ. Từ mầm non, tiểu học, trung học cho đến đại học, mỗi chặng đường học tập đều đòi hỏi những khoản đầu tư không nhỏ. Bên cạnh học phí là các chi phí đi kèm như sách vở, học thêm, chăm sóc y tế, hoạt động vui chơi giải trí. Khi có thêm con thứ hai, các bậc phụ huynh thường có xu hướng đầu tư nhiều hơn cho giáo dục và sự phát triển toàn diện của con, khiến gánh nặng tài chính gia đình càng thêm chồng chất.
Không dừng lại ở đó, chi phí chăm sóc trẻ nhỏ cũng là một áp lực thường trực. Từ đồ dùng sơ sinh, sữa, bỉm, đồ chơi, đến các lớp học sớm, hoạt động ngoại khóa… tất cả đều góp phần làm “hao hụt” ví tiền của các ông bố bà mẹ. Khi con lớn hơn, những khoản chi cho sở thích cá nhân, năng khiếu hay định hướng phát triển riêng lại tiếp tục phát sinh.
Trong bối cảnh đó, câu chuyện sinh con thứ hai không còn đơn thuần là quyết định về mặt tình cảm, mà đã trở thành bài toán cân nhắc kỹ lưỡng về tài chính. Với nhiều gia đình, việc chuẩn bị một “hầu bao đủ dày” chính là điều kiện tiên quyết để có thể yên tâm chào đón thêm một thành viên mới.