Nếu miền Bắc có chợ phiên vùng cao rực rỡ sắc màu thổ cẩm, miền Trung có những phiên chợ làng chài nồng nàn vị biển, thì miền Tây Nam Bộ có một nét rất riêng gắn chặt với đời sống mưu sinh: chợ nổi. Khi mặt trời vừa ló dạng, cũng là lúc những con rạch, khúc sông bắt đầu nhộn nhịp tiếng máy ghe, tiếng gọi nhau mua bán. Phiên chợ mở ra từ sáng sớm, phục vụ cho người đi lấy hàng, người bán sỉ lẫn bán lẻ, diễn ra đúng nhịp sinh hoạt quen thuộc của cư dân sông nước.
Đi chợ nổi, người ta dễ dàng bắt gặp những chiếc ghe treo lủng lẳng trái cây lên bẹo (một cây sào dài để treo hàng hóa lên). Từ dứa, xoài, dừa, dưa hấu, khoai sắn... theo dòng nước mà đi khắp nơi. Còn có những chiếc xuồng ghe bán hủ tiếu, bánh canh... luồn lách trên sông mang theo mùi hương thơm phức khiến bụng dạ ai nấy cồn cào. Việc mua bán ở đây diễn ra nhanh gọn, thân tình, không ồn ào xô bồ mà rôm rả, nhiệt tình theo cách rất miền Tây.
Giữa mênh mông sông nước, hình ảnh đẹp nhất có lẽ là những người phụ nữ mặc áo bà ba đầy màu sắc, đầu đội nón lá, cổ quấn hờ chiếc khăn rằn, tay thoăn thoắt chèo xuồng. Chợ nổi còn có thanh âm rất riêng là những câu hò ngọt lịm, nghe qua đã thấy cái tình của người miền Tây. Đó còn là tiếng rao hàng vang lanh lảnh trên sông, tiếng máy ghe, tiếng chào hỏi, nói chuyện tạo nên bầu không khí nhộn nhịp mà dễ chịu.
Chợ nổi tồn tại và phát triển từ chính điều kiện sống của miền Tây. Khi hệ thống sông ngòi, kênh rạch chằng chịt, việc đi lại, vận chuyển hàng hóa bằng ghe xuồng thuận tiện hơn đường bộ, thì sông nước trở thành con đường mưu sinh tự nhiên. Chợ vì thế cũng nổi theo sông, gắn với nhịp sống, nhịp buôn bán của người dân từ đời này sang đời khác.
Thật tiếc nếu bỏ lỡ những phiên chợ nổi đậm màu bản sắc riêng khi đến miền Tây. Nếu muốn thử trải nghiệm không khí lắc lư đậm chất sông nước này thì bạn nhất định phải ghé qua 5 khu chợ nổi tiêu biểu nhất của vùng đất này:
1. Chợ nổi Cái Răng (Cần Thơ)
Nằm trên trục đường sông Cần Thơ, chợ nổi Cái Răng là một trong những khu chợ trên sông sầm uất nhất miền Tây Nam Bộ. Chợ tập trung đông đúc nhất vào khoảng 5-9 giờ sáng, mặt hàng chủ lực là các loại trái cây và nông sản của vùng đồng bằng sông Cửu Long như dứa, xoài, dưa hấu. Không chỉ có hoạt động giao thương sỉ quy mô lớn, chợ còn nổi tiếng với dịch vụ ăn uống lưu động được phục vụ ngay trên sóng nước, tạo nên nét đặc trưng riêng biệt cho vùng đất Tây Đô.
2. Chợ nổi Phong Điền (Cần Thơ)
Cách trung tâm thành phố Cần Thơ khoảng 17km, chợ nổi Phong Điền là một trong những điểm giao thương sông nước tiêu biểu của vùng đất Tây Đô. Khác với nhịp hối hả của chợ nổi Cái Răng, nơi đây mang nét bình lặng và mộc mạc hơn. Chợ bắt đầu họp từ khoảng 4-8 giờ sáng, tập trung chủ yếu các loại nông sản và trái cây miệt vườn và bán những món ăn dân dã đặc trưng của địa phương.
3. Chợ nổi Cái Bè (Tiền Giang)
Nằm trên dòng sông Tiền, chợ nổi Cái Bè là điểm giáp ranh giữa ba tỉnh Tiền Giang, Vĩnh Long và Bến Tre. Chợ trải dài hơn một cây số, thường họp từ 2-8 giờ sáng với danh mục hàng hóa đa dạng, từ vải vóc, đồ gia dụng đến thực phẩm. Đặc biệt, đây được coi là vựa trái cây lớn của khu vực với những sản vật nổi tiếng như vú sữa Lò Rèn, bưởi da xanh và quýt Cái Bè.
4. Chợ nổi Trà Ôn (Vĩnh Long)
Nằm ở hạ lưu sông Hậu, chợ nổi Trà Ôn đóng vai trò là một chợ đầu mối nông sản quan trọng của khu vực. Chợ tập trung số lượng lớn các loại nông sản đặc trưng như khoai mỡ, khoai lang, dưa chuột cùng những loại trái cây nức tiếng như cam sành Tân Thành và sầu riêng Lục Sĩ Thành. Bên cạnh hoạt động mua bán sỉ, chợ còn lưu giữ nét ẩm thực sông nước độc đáo.
5. Chợ nổi Ngã Bảy (Hậu Giang)
Chợ nổi Ngã Bảy (hay chợ nổi Phụng Hiệp) là một trong những khu chợ trên sông lâu đời và sông động nhất miền Tây, nằm tại điểm giao nhau của bảy dòng sông. Danh mục hàng hóa tại đây rất phong phú, từ rau củ, trái cây theo mùa như măng cụt, sầu riêng đến các mặt hàng thủ công mỹ nghệ và vật dụng gia đình. Điểm khác biệt của chợ Ngã Bảy so với các nơi khác là sự xuất hiện của các mặt hàng đặc sản vùng miền độc đáo như rắn, tắc kè, ba ba, chim và sóc, tạo nên một không gian giao thương đa dạng và đặc sắc.
