Câu 1: Năm nào một người dân ở thôn Xuân Quan, Bắc Ninh, vô tình phát hiện món bảo vật 1.400 năm tuổi khi đang đào đất làm gạch?
A. Năm 1994
B. Năm 2012
C. Năm 2004
D. Năm 2013
Giải thích: Năm 2004, ông Nguyễn Văn Đức (thôn Xuân Quan, nay thuộc phường Trí Quả, Bắc Ninh) trong lúc đào đất làm gạch đã phát hiện hai phiến đá úp khít, dính liền nhau bằng lớp chất liệu lạ. Khi tách ra, ông nhận thấy đó là tấm bia đá khắc chữ Hán cổ, nét chữ vẫn sắc nét dù đã tồn tại hơn 1.400 năm. Phát hiện này sau đó được xác định là Bia Xá lợi tháp minh – hiện vật quan trọng nhất về lịch sử Phật giáo Việt Nam thời kỳ đầu. Tấm bia được ông Đức giữ gìn cẩn thận và hiến tặng cho Bảo tàng Bắc Ninh năm 2012, trước khi được công nhận Bảo vật quốc gia năm 2013.
Đáp án đúng là: C. Năm 2004
Bia Xá lợi tháp minh. (Ảnh: VTC News)
Câu 2: Bảo vật được phát hiện ở Bắc Ninh có niên đại từ thời kỳ nào và liên quan đến sự kiện lịch sử gì?
A. Thời Lý – xây dựng chùa Một Cột
B. Thời Trần – chống quân Nguyên Mông
C. Thời Tùy – ban xá lợi Phật và dựng tháp tại chùa Thiền Chúng
D. Thời Lê – dời đô về Thăng Long
Giải thích: Bảo vật được khắc vào năm 601, thời Tùy Văn Đế (Dương Kiên). Đây là thời điểm Tùy Văn Đế ban chiếu chia xá lợi Phật đến các châu, trong đó có Giao Châu (nay là Bắc Ninh), dựng tháp tại chùa Thiền Chúng (chùa Dàn, Trí Quả). Bảo vật ghi lời nguyện an trí xá lợi Phật để “trấn áp yêu khí, hưng thịnh Phật pháp” cho tất cả chúng sinh. Đây là văn bản Phật giáo khắc đá cổ nhất còn lại tại Việt Nam, minh chứng sự hiện diện và phát triển của Phật giáo Đại thừa ở vùng đất Giao Châu từ đầu thế kỷ VII, phản ánh chính sách truyền bá tôn giáo của nhà Tùy.
Đáp án đúng là: C. Thời Tùy – ban xá lợi Phật và dựng tháp tại chùa Thiền Chúng
Câu 3: Bảo vật được công nhận là Bảo vật quốc gia vào năm nào và vì lý do chính nào?
A. Năm 2004 – vì kích thước lớn và chất liệu đá quý
B. Năm 2013 – vì là văn bản Phật giáo khắc đá cổ nhất còn lại tại Việt Nam
C. Năm 2012 – vì được hiến tặng cho bảo tàng tỉnh
D. Năm 2020 – vì được phát hiện lại sau nhiều năm thất lạc
Giải thích: Năm 2013, Bia Xá lợi tháp minh được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia. Giá trị nổi bật của bia nằm ở việc nó là văn bản khắc đá Phật giáo cổ nhất còn tồn tại tại Việt Nam, ghi lại sự kiện Tùy Văn Đế ban xá lợi và dựng tháp tại chùa Thiền Chúng (Giao Châu) năm 601. Với 133 chữ Hán Khải thư thời Tùy, nét khắc sâu, rõ nét và còn vết chu sa đỏ, bia không chỉ là hiện vật khảo cổ mà còn là chứng cứ lịch sử về sự bén rễ và hưng thịnh của Phật giáo Đại thừa ở Việt Nam từ đầu thế kỷ VII, mang ý nghĩa tôn giáo, văn hóa và lịch sử sâu sắc.
Đáp án đúng là: B. Năm 2013 – vì là văn bản Phật giáo khắc đá cổ nhất còn lại tại Việt Nam