Càng sát Tết, chợ càng đông, rau củ lúc nào cũng nhìn tươi non, xanh mướt, giá lại không rẻ. Nhưng thực tế, không phải loại rau nào nhìn đẹp cũng là rau an toàn. Một số loại vì nhu cầu quá lớn trong dịp lễ nên dễ bị can thiệp bằng đủ cách để giữ được hình thức, từ thuốc kích thích, chất bảo quản cho đến cách ngâm xử lý trước khi bán. Ngay cả người bán nhiều khi cũng thừa nhận chỉ bán chứ không dám ăn thường xuyên.
1. Giá đỗ trắng phau, mập đều bất thường
Giá đỗ là món gần như nhà nào cũng mua dịp Tết để xào, nấu canh, ăn kèm các món chiên. Tuy nhiên đây cũng là loại dễ bị can thiệp nhất. Giá đỗ sạch thường có thân hơi gầy, không đều nhau, rễ dài và có mùi thơm nhẹ. Trong khi đó, giá đỗ bị ngâm thuốc kích thích thường rất mập, trắng bệch, thân đều tăm tắp, ít rễ, để ngoài không khí lâu vẫn không héo. Nguy hiểm ở chỗ những chất kích thích này giúp giá lớn nhanh nhưng có thể gây hại cho gan, thận nếu ăn thường xuyên. Vì vậy, đi chợ Tết mà thấy giá quá đẹp, quá trắng, quá mập thì nên cân nhắc, hoặc tốt nhất là tự làm tại nhà.
2. Rau muống xanh đậm, bóng lá như phủ sáp
Rau muống là loại rau phổ biến, nhưng vào dịp cao điểm Tết, rất dễ gặp rau được trồng bằng phân hóa học liều cao hoặc phun thêm thuốc kích thích để kịp thu hoạch. Rau muống sạch thường có thân nhỏ vừa phải, lá xanh tự nhiên, không quá bóng. Còn rau bị xử lý thường có màu xanh đậm bất thường, lá dày, bóng loáng, cọng to và giòn lạ. Khi xào lên ra nhiều nước, ăn có cảm giác nhạt và không thơm. Những loại rau này tồn dư nitrat cao, nếu tích tụ lâu dài trong cơ thể có thể ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa và sức khỏe nói chung.
3. Rau cải non mơn mởn, lớn nhanh bất thường
Các loại cải như cải ngọt, cải thìa, cải xanh cũng nằm trong nhóm dễ bị lạm dụng thuốc kích thích tăng trưởng. Dấu hiệu dễ thấy là rau rất non nhưng thân đã to, lá dày, màu xanh mướt đều tăm tắp, ít sâu bệnh. Rau sạch thường không thể đẹp đồng loạt như vậy, sẽ có lá già lá non, màu xanh không quá rực và thường có vài vết sâu nhỏ. Rau cải bị kích thích sinh trưởng ăn vào có thể gây đầy bụng, khó tiêu, về lâu dài không tốt cho gan và hệ nội tiết.
Vậy đi chợ Tết chọn rau thế nào cho an toàn
Thực ra, nguyên tắc chọn rau an toàn lại rất đơn giản, thậm chí hơi “ngược đời”: đừng ham rau quá đẹp. Rau sạch ngoài chợ hiếm khi nào xanh mướt đồng đều, lá nào lá nấy giống nhau như in. Thường sẽ có lá già lá non xen kẽ, màu xanh không quá rực, thân không quá to, bề mặt lá không bóng loáng. Những bó rau nhìn hơi xấu xí một chút, không bắt mắt ngay từ cái nhìn đầu tiên, lại thường là rau trồng tự nhiên, ít bị can thiệp.
Khi đi chợ Tết, tốt nhất nên mua ở sạp quen, chợ dân sinh lâu năm hoặc những nơi người bán sẵn sàng cho xem nguồn hàng, không né tránh khi hỏi về xuất xứ. Tránh mua rau trôi nổi bày la liệt ven đường, rau rẻ bất thường hoặc người bán luôn miệng khẳng định rau sạch 100% nhưng không có bất kỳ thông tin nào đi kèm.
Sau khi mua về, đừng chủ quan chỉ rửa qua loa. Rau nên được nhặt bỏ lá dập, ngâm trong nước muối loãng hoặc nước vo gạo khoảng 15–20 phút để giúp loại bớt phần nào dư lượng hóa chất bám trên bề mặt. Sau đó rửa lại nhiều lần dưới vòi nước chảy, nhất là với các loại rau ăn sống hoặc rau lá mỏng. Với những gia đình cẩn thận hơn, có thể luân phiên dùng dung dịch rửa rau chuyên dụng, nhưng quan trọng nhất vẫn là khâu chọn từ đầu.
Nói cho cùng, rau an toàn không phải là rau đẹp nhất chợ, mà là rau có hình thức tự nhiên nhất. Đi chợ Tết, chọn rau bằng mắt tỉnh táo và một chút “đa nghi” lại chính là cách bảo vệ sức khỏe cho cả nhà đơn giản mà hiệu quả nhất.