Với nhiều gia đình có con nhỏ, câu hỏi “Khi nào nên cho bé bắt đầu ăn dặm?” luôn là nỗi băn khoăn lớn. Cho ăn quá sớm có thể khiến hệ tiêu hóa của trẻ bị quá tải, tăng nguy cơ dị ứng. Ngược lại, nếu trì hoãn quá lâu, trẻ dễ thiếu vi chất quan trọng, đặc biệt là sắt, đồng thời bỏ lỡ giai đoạn vàng phát triển kỹ năng nhai nuốt.
Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trẻ nên được nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu đời và bắt đầu ăn dặm khi tròn 6 tháng tuổi. Đây được xem là mốc thời gian phù hợp với đa số trẻ khỏe mạnh.
Vì sao không nên cho ăn dặm quá sớm?
Trước 4 tháng tuổi, hệ tiêu hóa của trẻ chưa hoàn thiện. Các men tiêu hóa, đặc biệt là men tiêu hóa tinh bột, chưa hoạt động hiệu quả. Việc bổ sung thực phẩm ngoài sữa quá sớm có thể:
Làm tăng gánh nặng cho dạ dày và thận
Tăng nguy cơ dị ứng thực phẩm
Khiến trẻ bú ít sữa hơn, ảnh hưởng đến tăng trưởng
Vì vậy, các chuyên gia không khuyến khích cho trẻ ăn dặm trước 4 tháng tuổi.
Ăn dặm muộn có tốt hơn?
Câu trả lời là không.
Khoảng 6 tháng tuổi, lượng sắt dự trữ trong cơ thể trẻ (được tích lũy từ khi còn trong bụng mẹ) bắt đầu cạn dần. Trong khi đó, sữa mẹ hoặc sữa công thức khó đáp ứng đủ nhu cầu sắt đang tăng cao của trẻ. Nếu không được bổ sung thực phẩm giàu sắt kịp thời, trẻ có nguy cơ thiếu máu thiếu sắt.
Bên cạnh đó, giai đoạn 6–9 tháng tuổi được coi là “thời kỳ vàng” để phát triển kỹ năng nhai, nuốt và làm quen với mùi vị đa dạng. Nếu bỏ lỡ giai đoạn này, trẻ có thể:
Khó chấp nhận thức ăn đặc
Kỹ năng nhai kém
Dễ hình thành thói quen kén ăn khi lớn
3 dấu hiệu cho thấy trẻ đã sẵn sàng ăn dặm
Bên cạnh mốc 6 tháng tuổi, cha mẹ có thể dựa vào các dấu hiệu phát triển của trẻ để quyết định thời điểm phù hợp:
1. Mất phản xạ đẩy lưỡi
Khi đưa thìa thức ăn lỏng vào miệng, nếu trẻ không còn dùng lưỡi đẩy thức ăn ra ngoài mà có thể nuốt xuống, điều đó cho thấy kỹ năng nuốt đã sẵn sàng. Đây là dấu hiệu quan trọng nhất.
2. Tỏ ra hứng thú với thức ăn của người lớn
Trẻ chăm chú nhìn người lớn ăn, với tay lấy thìa, chép miệng hoặc chảy nước miếng khi thấy đồ ăn. Sự quan tâm chủ động này cho thấy trẻ đã sẵn sàng khám phá thực phẩm mới.
3. Có thể ngồi vững (có hỗ trợ)
Trẻ có thể ngồi thẳng lưng khi được hỗ trợ, giữ đầu vững, không lắc lư quá nhiều. Tư thế này giúp giảm nguy cơ sặc khi ăn.
Ngoài ra, một số yếu tố tham khảo khác gồm: trẻ tăng cân đều, cân nặng đạt khoảng gấp đôi lúc sinh và lượng sữa bú ổn định.
Lưu ý khi bắt đầu cho trẻ ăn dặm
Nên bắt đầu với thực phẩm giàu sắt như bột/ngũ cốc tăng cường sắt, sau đó bổ sung dần rau củ nghiền, trái cây nghiền, thịt xay.
Thực hiện theo nguyên tắc: từ ít đến nhiều, từ loãng đến đặc, từ mịn đến thô, từ một loại đến nhiều loại.
Mỗi thực phẩm mới nên thử trong 2–3 ngày để theo dõi phản ứng dị ứng.
Trong năm đầu đời, sữa vẫn là nguồn dinh dưỡng chính; ăn dặm chỉ đóng vai trò bổ sung và rèn kỹ năng ăn uống.
Các chuyên gia khuyến cáo, cha mẹ không nên quá nóng vội hay so sánh con mình với trẻ khác. Việc ăn dặm đúng thời điểm, dựa trên khuyến nghị y khoa và dấu hiệu phát triển của trẻ, sẽ giúp bé bước vào giai đoạn làm quen thực phẩm một cách an toàn, khoa học và hiệu quả.
Nguồn: Sohu