Mùng 1 Tết, khi không gian thờ cúng vẫn còn đậm hương trầm và sắc xuân, không ít gia đình nhận thấy bình hoa trên bàn thờ bắt đầu rũ xuống, vài cánh hoa rơi nhẹ dưới chân đế. Có người vội thay mới vì lo ảnh hưởng "vận khí" đầu năm, có người cho rằng không cần quá cầu kỳ. Vậy cách xử lý nào phù hợp với nếp truyền thống mà vẫn thực tế, không cực đoan?
Hoa tươi trong thờ cúng: Biểu tượng của sự trang nghiêm và tươi mới
Trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt, hoa tươi là một trong những lễ vật phổ biến, tượng trưng cho sự thanh khiết và lòng thành. Các tài liệu hướng dẫn thực hành nếp sống văn minh trong tín ngưỡng do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phổ biến nhiều năm qua đều nhấn mạnh nguyên tắc chung: lễ vật cần đảm bảo sạch sẽ, gọn gàng, thể hiện sự trang nghiêm, tránh phô trương hình thức.
Ảnh minh
Theo các nhà nghiên cứu tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, ngày mùng 1 Tết được xem là thời điểm khởi đầu năm mới, vì vậy không gian bàn thờ thường được chăm chút kỹ lưỡng hơn. Hoa tươi mang ý nghĩa biểu trưng cho sinh khí, sự khởi đầu và mong ước may mắn. Tuy nhiên, đây là cách hiểu mang tính văn hóa biểu tượng, không phải quy định bắt buộc phải thay hoa ngay khi xuất hiện dấu hiệu héo nhẹ.
Hoa héo mùng 1: Khi nào nên thay?
Trên thực tế, nhiều gia đình cắm hoa từ 28–29 Tết. Đến mùng 1, do thay đổi nhiệt độ, độ ẩm hoặc việc thắp hương liên tục, hoa có thể bắt đầu rũ. Trong trường hợp hoa đã úa vàng rõ rệt, rụng nhiều cánh, nước trong bình đục hoặc có mùi, việc thay bình hoa mới là nên làm để đảm bảo sự sạch sẽ, trang nghiêm cho không gian thờ tự.
Ngược lại, nếu hoa chỉ hơi rũ nhẹ nhưng vẫn giữ được màu sắc và dáng vẻ tương đối tươi tắn, gia đình có thể tiếp tục chưng trong ngày mùng 1. Không có văn bản hay hướng dẫn chính thức nào yêu cầu phải thay hoa ngay trong ngày đầu năm. Việc thay hay giữ nên dựa trên mức độ thực tế của hoa và điều kiện của từng gia đình, thay vì tâm lý lo lắng quá mức.
Ảnh minh
Các chuyên gia văn hóa dân gian cũng cho rằng điều quan trọng trong thờ cúng không nằm ở sự hoàn hảo hình thức, mà ở thái độ tôn kính và sự tươm tất. Một bình hoa được chăm sóc cẩn thận, dù không còn ở trạng thái rực rỡ nhất, vẫn có thể chấp nhận được nếu không làm ảnh hưởng đến tính trang nghiêm chung.
Xử lý hoa cũ thế nào cho phù hợp?
Khi thay hoa, cần thu dọn gọn gàng, tránh vứt bừa bãi trước cửa nhà hoặc nơi công cộng. Hoa đã héo có thể bỏ cùng rác sinh hoạt, đảm bảo vệ sinh môi trường. Trong những năm gần đây, nhiều địa phương khuyến khích người dân thực hành nếp sống văn minh dịp Tết, hạn chế lãng phí và giữ gìn cảnh quan chung. Việc xử lý lễ vật sau khi sử dụng cũng nằm trong tinh thần đó.
Mùng 1 Tết là ngày sum họp, khởi đầu một chu kỳ mới. Hoa tươi giúp không gian thêm sáng sủa và ấm áp, nhưng yếu tố quyết định sự an yên của gia đình không nằm ở việc thay hoa sớm hay muộn vài giờ. Giữ bàn thờ sạch sẽ, gọn gàng và thực hành thờ cúng với thái độ thành kính mới là giá trị cốt lõi.
Ảnh minh họa
Vì vậy, nếu hoa đã thực sự héo úa, việc thay mới là hợp lý. Nếu hoa vẫn còn tương đối tươi, giữ lại trong ngày mùng 1 cũng không có gì sai. Điều cần tránh không phải là "giữ" hay "thay", mà là cách hiểu quá cứng nhắc khiến không khí đầu năm trở nên nặng nề. Thực hành đúng mực, tiết chế và phù hợp hoàn cảnh gia đình mới là cách giữ trọn ý nghĩa của ngày đầu năm.
*Thông tin mang tính tham khảo, chiêm nghiệm