Là một bà mẹ sinh con thứ hai, mỗi lần nhớ lại quãng thời gian mang thai, hình ảnh đầu tiên hiện lên trong đầu tôi luôn là… nôn ói. Không biết bạn có giống tôi không?
Khi mang thai bé đầu, ba tháng đầu tôi nôn khá nhiều, ăn uống kém. May mắn là sau tuần thứ 12, mọi thứ dần trở lại bình thường.
Nhưng đến lần mang thai bé thứ hai thì hoàn toàn khác. Tôi nôn từ lúc mới mang thai cho đến khi sinh. Ăn gì cũng nôn, có khi vừa nuốt xuống đã ói ra. Có những đêm phải ngồi ôm bồn cầu mà nôn, khổ sở vô cùng.
Lúc đó tôi rất lo lắng, sợ em bé gặp vấn đề gì. May mắn là con sinh đủ tháng, sinh thường, chỉ hơi nhẹ cân một chút, lúc chào đời nặng 2,2kg.
Sau này, tôi tình cờ đọc được một nghiên cứu nói rằng ốm nghén càng nặng thì trẻ càng thông minh, không biết bạn đã từng nghe qua cách nói này chưa?
1. Nghiên cứu của Canada là thật hay giả?
Nói ngay kết luận: nghiên cứu này là có thật. Bài nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Nhi khoa (Journal of Pediatrics), một tạp chí học thuật có uy tín.
Tuy nhiên, độ tin cậy của kết luận vẫn còn nhiều điểm đáng bàn, chủ yếu ở ba khía cạnh sau:
Thứ nhất, cỡ mẫu quá nhỏ.
Nghiên cứu chỉ theo dõi 121 phụ nữ mang thai. Con số này quá ít để đưa ra kết luận mang tính khái quát. Với quy mô dân số lớn, chỉ 121 trường hợp khó có thể phản ánh khách quan.
Nếu là nhà nghiên cứu, tôi còn muốn phân tích thêm các yếu tố như độ tuổi thai phụ, khu vực sinh sống… Mỗi nhóm đặc điểm như vậy cũng cần ít nhất 100 người. Tính tổng thể, mẫu 1.000 người vẫn chưa phải là nhiều.
Thứ hai, có sử dụng thuốc trong quá trình nghiên cứu.
Trong quá trình theo dõi, các thai phụ được cho dùng Diclectin – một loại thuốc giảm ốm nghén – để nghiên cứu xem thuốc này có ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển não bộ thai nhi hay không.
Nhưng ai từng dùng thuốc đều biết, không có loại thuốc nào tác động giống nhau với tất cả mọi người. Tác dụng phụ và khả năng hấp thu đều khác nhau. Vì vậy, kết quả nghiên cứu có yếu tố can thiệp bằng thuốc thì rất khó đánh giá chính xác, trừ khi đó là nghiên cứu thử nghiệm thuốc trước khi đưa ra thị trường.
Thứ ba, thời gian theo dõi chưa đủ dài.
Tôi từng tham khảo một nghiên cứu của Đại học Harvard về việc trẻ làm việc nhà và ảnh hưởng đến cuộc sống khi trưởng thành, kéo dài hơn 20 năm – đó mới là dữ liệu có giá trị tham khảo.
Trong khi đó, nghiên cứu này chỉ đánh giá trẻ ở mốc 3 tuổi và 7 tuổi, thông qua các bài kiểm tra IQ và hành vi. Kết quả cho thấy nhóm trẻ có mẹ bị ốm nghén đạt điểm cao hơn về trí tuệ, ngôn ngữ và trí nhớ, từ đó kết luận rằng ốm nghén có lợi cho sự phát triển não bộ và cơ quan quan trọng của thai nhi.
Sau khi đọc toàn bộ nghiên cứu, cá nhân tôi cho rằng đây chỉ nên được xem là một khảo sát, chưa đủ cơ sở để gọi là nghiên cứu khoa học hoàn chỉnh, bởi độ tin cậy của dữ liệu vẫn còn nhiều nghi vấn.
2. Ốm nghén thực chất liên quan đến điều gì?
Từ góc độ y học, nguyên nhân chính xác của ốm nghén hiện vẫn chưa được xác định rõ. Phần lớn nghiên cứu cho rằng, do hormone thai kỳ tăng mạnh, gây rối loạn hệ thần kinh tự chủ. Khi nhau thai chưa hoàn thiện, cơ thể thai phụ sẽ phản ứng rất mạnh, thường xảy ra trong ba tháng đầu, trước tuần thứ 12 của thai kỳ.
Thực tế, nhiều bà mẹ cho biết ốm nghén thường xuất hiện từ tuần thứ 5–6, nặng nhất ở tuần thứ 8 và giảm dần vào khoảng tuần thứ 12. Chỉ một số rất ít kéo dài đến lúc sinh.
Ngoài yếu tố thời điểm thai kỳ, ốm nghén còn khác nhau theo thời gian trong ngày.
Nhiều thai phụ bị nôn nhiều vào buổi sáng, vừa thức dậy đã buồn nôn dữ dội.
Có người lại nôn sau khi ăn, đặc biệt là những món bình thường ít khi ăn, vừa ăn xong đã ói ra ngay, thậm chí còn chưa kịp xuống dạ dày.
Tôi từng hỏi bác sĩ vì sao mình nôn nhiều như vậy. Bác sĩ nói rất khó giải thích chính xác, nhưng có thể do trong thực phẩm có vi khuẩn hoặc độc tố nhẹ. Bình thường không gây ảnh hưởng, nhưng khi mang thai, những yếu tố này bị cơ thể phóng đại lên.
Do thai kỳ khiến khứu giác nhạy cảm hơn, cơ thể phản xạ bản năng bằng cách “đẩy ngược” thức ăn ra ngoài để bảo vệ thai nhi, không cho hấp thụ những gì có thể gây hại.
Nghĩ lại thì đúng là như vậy. Mỗi lần thử ăn món lạ, tôi thường nôn dữ dội hơn. Nói vui thì có vẻ như những món em bé không thích, dù mẹ ăn vào cũng sẽ bị “phản đối” ngay lập tức.
3. Làm thế nào để giảm ốm nghén?
Khi mang thai bé đầu, tôi gần như không chú ý nhiều đến chế độ ăn, ăn uống giống cả nhà. Nhưng khi mang thai bé thứ hai, tôi bổ sung rất nhiều thực phẩm chức năng, không ngờ lại nôn nặng hơn.
Sau khi tìm hiểu, tôi mới biết rằng để giảm ốm nghén cũng có những cách nhất định, điều quan trọng nhất là không tùy tiện ăn những món trước đây chưa từng ăn. Ngoài ra, có thể áp dụng những biện pháp sau:
Thứ nhất, ăn những món khiến cơ thể thấy dễ chịu.
Những thực phẩm ăn vào cảm thấy thoải mái thì có thể ăn nhiều hơn, như mận khô, bánh quy mặn, cà chua… Nếu cơ thể tiếp nhận tốt, có thể tiếp tục thử.
Thứ hai, bổ sung vitamin B6.
Trước đây tôi không tin điều này, nhưng khi mang thai bé thứ hai, dùng B6 thực sự giúp giảm ốm nghén.
Theo bác sĩ, vitamin B6 giúp điều hòa chất dẫn truyền thần kinh và cải thiện chức năng tiêu hóa. Với các trường hợp ốm nghén nhẹ và trung bình, B6 khá hiệu quả. Tuy nhiên, nếu ốm nghén nặng, vẫn cần đi khám và điều trị y tế.
Thứ ba, tránh xa mùi vị đặc biệt.
Trước khi mang thai, tôi nghĩ mình không hề kén mùi, kể cả sầu riêng. Nhưng khi mang thai, chỉ cần ngửi mùi dầu mỡ là đã muốn nôn, thậm chí không ăn nổi một miếng thịt chiên.
Bác sĩ giải thích rằng hormone thai kỳ khiến khứu giác nhạy cảm hơn rất nhiều. Những mùi dầu mỡ, mùi nồng sẽ bị khuếch đại, vì vậy thai phụ nên tránh xa các mùi này.
Lưu ý: Ốm nghén nặng rất dễ gây mất nước, cần bổ sung nước kịp thời. Nếu tình trạng nghiêm trọng, nên đi khám hoặc nhập viện theo dõi.
Thông điệp
Xét về sinh học, giai đoạn 3–6 tháng thai kỳ là thời điểm đầu tiên não bộ thai nhi tăng sinh mạnh mẽ, cần đủ dinh dưỡng; từ 7–9 tháng là giai đoạn hình thành các nhánh và khớp thần kinh, càng cần nhiều dưỡng chất hơn. Ngoài ra, hai năm đầu đời sau sinh cũng là giai đoạn phát triển não bộ quan trọng.
Tuy nhiên, tất cả những điều này đều không có mối liên hệ trực tiếp với mức độ ốm nghén của mẹ.
Tác giả: IF Gối đầu Nuôi Con
Nguồn: Sohu