Trong khoảng thời gian này, cái tên pate Cột Đèn Hải Phòng bất ngờ trở thành tâm điểm chú ý khi hàng loạt sản phẩm pate đóng hộp bị người tiêu dùng thẳng tay vứt bỏ, tẩy chay sau thông tin liên quan tới bê bối an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, giữa làn sóng phẫn nộ ấy, nhiều người cũng đặt câu hỏi: pate Cột Đèn thực chất bắt nguồn từ đâu, và liệu đặc sản trứ danh của đất Cảng có đang bị đánh đồng với một sản phẩm công nghiệp cụ thể?
Từ món pate Pháp đến "huyền thoại cột đèn" của Hải Phòng
Pate (pâté) vốn là món ăn có nguồn gốc từ Pháp, du nhập vào Việt Nam trong thời kỳ Pháp thuộc, khoảng cuối thế kỷ XIX đến giữa thế kỷ XX. Tại Hải Phòng – thành phố cảng sôi động, sớm tiếp xúc với văn hóa phương Tây là món ăn này nhanh chóng được người dân địa phương tiếp nhận và biến tấu cho phù hợp với khẩu vị Việt.
Theo nhiều tư liệu và ký ức ẩm thực truyền miệng, pate Cột Đèn Hải Phòng trở nên nổi tiếng không phải từ một nhà hàng lớn hay thương hiệu bài bản, mà bắt nguồn từ một xe bánh mì nhỏ nằm ở ngã tư Tô Hiệu – Chùa Hàng. Quán không có biển hiệu, không địa chỉ rõ ràng, chỉ nương tựa vào một chiếc cột đèn cũ bên đường. Người dân quen miệng gọi là hàng pate cột đèn, và cái tên ấy dần lan truyền, gắn liền với hương vị đặc trưng của món ăn.
Pate Cột Đèn Hải Phòng trở nên nổi tiếng không phải từ một nhà hàng lớn hay thương hiệu bài bản, mà bắt nguồn từ một xe bánh mì nhỏ nằm ở ngã tư Tô Hiệu – Chùa Hàng. (Ảnh: VinWonders)
Từ công thức pate Pháp, người Hải Phòng đã biến tấu bằng cách kết hợp gan heo, thịt, mỡ, bánh mì và gia vị theo bí quyết riêng. Thành phẩm là thứ pate mềm mịn, béo ngậy, thơm đậm, khác biệt rõ rệt so với nhiều loại pate ở các vùng khác. Pate thường được nướng nóng khi khách gọi, ăn kèm bánh mì giòn, dưa muối và tương ớt là một trải nghiệm ẩm thực đã trở thành ký ức của nhiều thế hệ người dân đất Cảng.
Theo thời gian, pate Cột Đèn không còn là tên một quán cụ thể, mà trở thành cách gọi mang tính biểu tượng, chỉ một phong vị pate rất riêng của Hải Phòng tương tự như nhiều món ăn gắn với địa danh khác trong văn hóa ẩm thực Việt Nam.
Sản phẩm đang bị vứt bỏ là của doanh nghiệp nào?
Điều quan trọng cần làm rõ rằng làn sóng tẩy chay hiện nay không nhắm vào món pate Cột Đèn truyền thống, mà tập trung vào sản phẩm pate Cột Đèn Hải Phòng đóng hộp do Công ty Cổ Phần Đồ Hộp Hạ Long (Halong Canfoco) sản xuất.
Sản phẩm pate Cột Đèn Hải Phòng đóng hộp do Công ty Cổ Phần Đồ Hộp Hạ Long (Halong Canfoco) sản xuất. (Ảnh: Phụ nữ số)
Theo thông tin từ phóng sự phát sóng trên VTV1, cơ quan chức năng Hải Phòng đã phát hiện hơn 120 tấn thịt heo nhiễm dịch tả lợn châu Phi được thu gom và đưa vào kho của doanh nghiệp này; trong đó khoảng 2 tấn đã bị đưa vào sản xuất thịt hộp trước khi bị phát hiện, thu giữ và tiêu hủy. Thông tin này khiến người tiêu dùng hoang mang, đặc biệt khi các sản phẩm pate Cột Đèn đóng hộp của công ty từng được bày bán rộng rãi và quảng bá mạnh trên mạng xã hội.
Hình ảnh người dân thu gom, vứt bỏ các hộp pate "Cột Đèn" lan truyền chóng mặt, đi kèm những lời chia sẻ đầy lo lắng: "Tôi đã mua cho con mình ăn…", phản ánh sự sụp đổ niềm tin đối với một sản phẩm công nghiệp cụ thể, chứ không phải toàn bộ giá trị ẩm thực gắn với cái tên Cột Đèn.
Tránh đánh đồng một đặc sản với một bê bối
Câu chuyện lần này cho thấy ranh giới mong manh giữa tên gọi ẩm thực mang tính địa danh – văn hóa và sản phẩm thương mại của doanh nghiệp. Việc một công ty sử dụng tên "pate Cột Đèn Hải Phòng" để kinh doanh không đồng nghĩa với việc họ đại diện cho lịch sử, chất lượng hay giá trị của món ăn truyền thống ấy.
Câu chuyện lần này cho thấy ranh giới mong manh giữa tên gọi ẩm thực mang tính địa danh – văn hóa và sản phẩm thương mại của doanh nghiệp. (Ảnh: VinWonders)
Giữa lúc dư luận còn nhiều bức xúc, các chuyên gia và người tiêu dùng đều cho rằng cần phân biệt rõ: bê bối an toàn thực phẩm nếu được kết luận chính thức là trách nhiệm của doanh nghiệp liên quan, không nên vì thế mà đánh đồng, làm tổn hại hình ảnh một đặc sản phố cảng đã hình thành và tồn tại qua nhiều thập kỷ trong đời sống ẩm thực Hải Phòng.