Khó khăn tâm lý tuổi học đường, áp lực ba bên: giáo viên – nhà trường – phụ huynh
Ở bậc trung học cơ sở và trung học phổ thông, học sinh trải qua giai đoạn biến động mạnh về thể chất, cảm xúc và quan hệ xã hội. Điểm đáng lưu ý là các biểu hiện này hiếm khi đứng một mình. Chúng thường chịu tác động đồng thời từ gia đình – nhà trường – bối cảnh xã hội; vì vậy, việc hỗ trợ tâm lý học đường trở thành bài toán liên ngành.
Học và Quan sát cảm xúc nhân vật qua phim cùng cô Tâm lý
Ở tuyến đầu, giáo viên chủ nhiệm thường là người đầu tiên nhận ra sự thay đổi ở học sinh. Nhưng ngoài nhiệm vụ giảng dạy, họ còn phải xử lý nhiều tình huống phức tạp khác, trong khi ranh giới giữa hỗ trợ sư phạm và can thiệp tâm lý chuyên môn không dễ xác định. Khi thiếu hệ thống tham chiếu (ai phụ trách, can thiệp thế nào, đến mức nào…), giáo viên buộc phải dựa vào kinh nghiệm cá nhân - một lựa chọn rủi ro, nhất là với các tình huống nhạy cảm liên quan bạo lực, tự hại, xâm hại hoặc khủng hoảng.
Ở cấp quản lý, ban giám hiệu chịu áp lực kép: vừa bảo đảm an toàn trường học, vừa đối mặt nguy cơ truyền thông và trách nhiệm pháp lý nếu xử lý không đúng. Nghị định 80/2017/NĐ-CP về môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện và phòng chống bạo lực học đường đặt ra yêu cầu về phòng ngừa, hỗ trợ, can thiệp; khi xảy ra vụ việc, nhà trường cần đánh giá sơ bộ, phối hợp chăm sóc – tư vấn, thông báo kịp thời với gia đình và cơ quan liên quan khi vượt quá khả năng.
Với phụ huynh, rào cản thường nằm ở nhận diện và quyết định. Nhiều gia đình lo con bị "gắn nhãn", thiếu thông tin chuyên môn, băn khoăn về chi phí và kênh hỗ trợ đáng tin cậy. Sự do dự này có thể khiến cơ hội can thiệp sớm bị bỏ qua, trong khi khó khăn tâm lý, nếu kéo dài, có xu hướng lan sang học tập, hành vi và quan hệ xã hội.
Cùng chuyên gia tâm lý khám phá :Thế giới Cảm xúc
Khung pháp lý đã có, nhưng thực thi vướng nguồn lực và quy trình
Thông tư liên tịch 13/2016/TTLT-BYT-BGDĐT nêu nhiệm vụ tư vấn liên quan đến sự phát triển thể chất và tinh thần của học sinh; Thông tư 18/2025/TT-BGDĐT tiếp tục cụ thể hóa điều kiện triển khai như không gian tư vấn bảo đảm riêng tư, kế hoạch hoạt động, kinh phí và cơ chế phối hợp nhà trường - gia đình - đơn vị liên quan.
Tuy nhiên, nhiều trường vẫn kẹt ở ba điểm: thiếu người làm đúng năng lực, thiếu ngân sách vận hành ổn định, và thiếu quy trình phối hợp/chuyển tuyến khi gặp ca phức tạp (tự hại, bạo lực, xâm hại, khủng hoảng). Bên cạnh đó, bảo mật vừa là yêu cầu nghề nghiệp vừa gắn với quyền trẻ em.
Quà tặng "Bí mật" dành tặng các em Học sinh
Khi mô hình phối hợp trở thành hướng mở
Một hướng tiếp cận đang được nhiều nơi cân nhắc là mô hình phối hợp với đơn vị chuyên môn độc lập. Trọng tâm của cách làm này không phải thay thế vai trò giáo dục của nhà trường, mà lấp khoảng trống chuyên môn ở các hoạt động phòng ngừa, sàng lọc sớm, tham vấn và kết nối chuyển tuyến khi cần thiết - đồng thời tạo điểm tựa tham chiếu cho giáo viên trong xử lý tình huống.
Trên thực tế, các mô hình "chuyên viên định kỳ tại trường" hay "phòng tâm lý học đường lưu động" giúp nhà trường linh hoạt hơn về tần suất, phạm vi và chi phí, thay vì phải duy trì một bộ máy thường trực.
Phòng khám Chuyên khoa Tâm thần Merak là một trong những đơn vị tiên phong, đang triển khai hướng phối hợp này tại một số trường theo kế hoạch định kỳ, tập trung vào khảo sát, đánh giá hiện trạng, tham vấn cá nhân/nhóm, sàng lọc nguy cơ và tập huấn cho giáo viên, phụ huynh. Về nguyên tắc, mọi mô hình phối hợp đều cần bám sát yêu cầu pháp lý và chuyên môn: tôn trọng quyền riêng tư học sinh, không "bệnh lý hóa" khó khăn tâm lý thông thường, có cơ chế đồng thuận và phối hợp gia đình - nhà trường, và quy trình chuyển tuyến rõ ràng.
Góc thảo luận và thực hành tại chỗ
Chăm sóc sức khỏe tinh thần học đường là bài toán dài hạn, không thể giải bằng can thiệp rời rạc hay đối phó theo sự vụ. Khung pháp lý ngày càng cụ thể hơn, nhưng khoảng trống nằm ở năng lực triển khai: nhân lực, kinh phí và quy trình phối hợp. Khi các yếu tố này được thoả mãn đúng cách, tư vấn học đường sẽ trở thành một cấu phần thiết yếu của giáo dục toàn diện - nơi học sinh được hỗ trợ kịp thời trước khi khó khăn tâm lý chuyển thành khủng hoảng.
Thông tin liên hệ:
Phòng khám chuyên khoa tư vấn và chăm sóc sức khỏe tâm thần Merak
Website: Merak.vn
Địa chỉ: Biệt thự B3, Làng hoa Thuỵ Khuê 14 Thuỵ Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
Hotline: 096 1715858