Thực tế hiện nay cho thấy một nghịch lý đau lòng: Gen Z – thế hệ được coi là nhạy bén nhất với công nghệ và sáng tạo lại đang trở thành "nỗi khiếp sợ" của không ít nhà tuyển dụng. Theo những báo cáo mới nhất từ các quản lý nhân sự, hiệu suất làm việc của Gen Z thường không ổn định, thiếu sự tận tụy và đặc biệt là tư duy "thích thì nghỉ" khiến doanh nghiệp lao đao. Có người đổ lỗi cho đại dịch COVID-19 đã "nhốt" họ quá lâu trong những lớp học trực tuyến, khiến những kỹ năng giao tiếp mặt đối mặt trở nên xa xỉ, tạo ra một lỗ hổng lớn về khả năng thích nghi khi bước chân vào văn phòng thực tế. Nhưng dù lý do là gì, 11 "điểm đen" dưới đây chính là nguyên nhân khiến cánh cửa nghề nghiệp của Gen Z đang dần hẹp lại.
1. Kỹ năng mềm "tỉ lệ nghịch" với bằng cấp chuyên môn
Lý do đầu tiên và phổ biến nhất chính là sự thiếu hụt kỹ năng giao tiếp. Gen Z có thể là bậc thầy trên Zoom hay Slack, Canva hay ChatGPT nhưng lại lúng túng khi phải đối thoại trực tiếp hoặc trình bày trước đám đông. Họ quá phụ thuộc vào màn hình, dẫn đến việc thiếu khả năng kết nối cảm xúc và xử lý tình huống thực tế.
Bên cạnh đó, khái niệm "deadline" đối với nhiều bạn trẻ dường như chỉ mang tính chất tham khảo. Một nghiên cứu cho thấy Gen Z trễ hạn công việc tới 24% mỗi tuần, cao hơn gấp nhiều lần so với các thế hệ trước. Điều này tạo ra một sự bất an lớn cho cấp trên vì họ không thể đặt niềm tin vào những kế hoạch dài hạn khi nhân viên cứ mải mê với lối sống "tùy hứng".
2. Sự mong manh trước những lời góp ý và căn bệnh "ngại khó"
Sự thiếu chuyên nghiệp cũng là một rào cản lớn. Từ cách ăn mặc quá thoải mái cho đến ngôn từ thiếu chuẩn mực trong công sở, Gen Z đang thách thức những giá trị truyền thống mà các doanh nghiệp dày công xây dựng. Đặc biệt, việc tiếp nhận phản hồi đang trở thành một bài toán khó.
Được nuôi dưỡng trong sự bao bọc và những lời khen ngợi, nhiều bạn trẻ coi lời phê bình của sếp là một sự xúc phạm thay vì bài học để tiến bộ. Họ luôn cần được "vỗ về" và tán thưởng liên tục để có động lực làm việc, nếu không, tinh thần sẽ đi xuống rất nhanh. Sự thiếu hụt động lực tự thân và khả năng giải quyết vấn đề độc lập khiến 75% nhà quản lý đánh giá sinh viên mới tốt nghiệp không đạt yêu cầu ngay từ những tháng đầu thử việc.
3. Lạm dụng AI và cái kết đắng từ việc "ảo hóa" sơ yếu lý lịch
Công nghệ là thế mạnh nhưng cũng là con dao hai lưỡi. Việc lạm dụng ChatGPT để viết email, làm báo cáo mà không kiểm chứng khiến sản phẩm đầu ra trở nên vô hồn và đầy sai sót. Đáng báo động hơn, gần 50% Gen Z thừa nhận đã "thổi phồng" hoặc nói dối trong CV để có được công việc, theo Yourtango.
Sự thiếu trung thực này sớm muộn cũng bị lộ tẩy qua hiệu suất làm việc thực tế, gây ra sự đứt gãy lòng tin nghiêm trọng giữa chủ và tớ. Thêm vào đó, tâm lý thích làm việc tự do (Freelance) hoặc đòi hỏi chế độ làm việc từ xa (Remote) quá mức trong khi chưa chứng minh được năng lực khiến các công ty truyền thống cảm thấy mệt mỏi và quyết định cắt giảm để tìm kiếm những nhân sự ổn định hơn.
4. Văn hóa "Ghost" sếp: Đỉnh điểm của sự thiếu trách nhiệm
Cuối cùng, điều khiến các nhà tuyển dụng phẫn nộ nhất chính là văn hóa "ghosting" – biến mất không dấu vết. Có đến hơn 54% quản lý từng bị ứng viên Gen Z bỏ rơi ngay sau khi nhận thư mời nhận việc hoặc thậm chí nghỉ làm không một lời xin lỗi. Sự thiếu trách nhiệm này không chỉ làm hỏng hình ảnh cá nhân mà còn khiến cả một thế hệ bị mang tiếng xấu.
Các công ty giờ đây thà để trống vị trí còn hơn là tuyển vào một "ẩn số" có thể rời đi bất cứ lúc nào mà không báo trước. Nếu không sớm thay đổi thái độ và rèn luyện tính kỷ luật, Gen Z sẽ rất khó để đứng vững trong thị trường lao động vốn đã đầy biến động và khắc nghiệt như hiện nay.