Đi làm 5 ngày trong tuần rồi, đương nhiên không ai muốn cuối tuần còn bị “dí” việc gấp, nhất là buổi tối. Đó là điều dễ hiểu. Dẫu vậy, cũng không thể phủ nhận sự thật rằng đôi khi, có những việc phát sinh ngoài dự kiến, không “gấp” cũng không được. Trong tình cảnh ấy, mỗi người có một cách xử lý khác nhau. Có người lựa lời, lựa lý do từ chối; có người thở dài một cái rồi lại mở máy ngồi làm.
Chuyện nghe qua thì tưởng đơn giản nhưng không. Mới đây trên MXH Threads, một cô gái đã trải lòng về lý do bị đuổi việc, có thể gói gọn trong 1 câu: Sếp nhắn tin giao việc gấp lúc 9h tối chủ nhật, cô có thấy nhưng mặc kệ không trả lời, thế là hôm sau “nhận biên bản bàn giao luôn”.
Bài đăng của cô hiện thu hút 746.000 lượt xem, và hàng nghìn lượt bình luận. Đa số đều đồng tình: Cái sai của cô không phải là từ chối làm việc cuối tuần, mà nằm ở chỗ không phản hồi - “bơ” tin nhắn của sếp. Nếu cô hành xử khác đi, bằng cách trả lời và thông báo rằng đang ở ngoài, không mang theo laptop nên không thể xử lý công việc, mọi chuyện hẳn đã khác.
Bởi 9h tối chủ nhật, việc ra ngoài đi chơi, để laptop ở nhà là điều dễ hiểu, không ai trách nổi. Việc thì gấp, sếp giao cho mình, mình không làm được cũng không nói để sếp giao người khác, như vậy thì rõ ràng là không ai bênh được.
Ảnh minh họa (Nguồn: Pinterest)
“Mình mà là sếp bạn thì mình cũng đuổi bạn. Bạn đáng bị đuổi việc không phải vì từ chối làm cuối tuần, mà là do thái độ của bạn ấy. Ít nhất sếp đã tag tên thì bạn cũng nên phản hồi dù là đồng ý hay từ chối. Đi làm mà bạn đòi hỏi chỉ làm đúng giờ hành chính thì sao được? Nhiều khi có việc rất gấp và cần sự hỗ trợ, nhưng không thấy vị trí công việc đó đâu nó có thể gây hỏng cả một cái hợp đồng lớn với đối tác thì sao?” - Một người thẳng thắn chia sẻ.
“Không đồng tình với việc sếp yêu cầu nhân viên phải lăn xả ngoài giờ hành chính vì là công ty start-up, nhưng cũng không thể đồng tình nổi với cách phản ứng của bạn. Rạch ròi ra nhé, sếp yêu cầu không hợp lý và cách bạn phản ứng cũng rất là tệ luôn. Mình hỏi thật là tốn gì công trả lời 1 cái tin nhắn, bạn có quyền từ chối mà nhưng bạn chọn im, chọn mặc kệ nên bạn đang từ đúng thành sai đấy” - Một người chung quan điểm.
“Đi làm sợ nhất việc gấp và cũng sợ luôn kiểu nhân viên như thế này. Mình từng làm nhân viên rồi lên làm leader. Mình rất ok với việc các bạn từ chối không nhận việc gấp, nhất là ngoài giờ hành chính. Ai mà chẳng có cuộc sống, công việc cá nhân. Nhưng không nhận được thì phải nói! Chứ sếp cũng là người, cũng muốn nghỉ cuối tuần như các bạn thôi” - Một người bày tỏ.
“Với cương vị là một người làm và thành lập start-up, sếp bạn vin vào cớ "start-up" và "lăn xả" để bào chữa cho sự yếu kém trong quản lý thời gian và quy trình. Một start-up chuyên nghiệp cần sự nhiệt huyết, nhưng không đồng nghĩa với việc bắt nhân viên làm không công vào giờ đi ngủ. Nếu việc thực sự quan trọng và gấp thì người quản lý phải nhấc máy gọi điện trực tiếp để nhờ vả hoặc điều động.
Việc khẩn cấp là không tránh được, gọi là rủi ro cũng không sai. Khi rủi ro xảy ra vào giờ nghỉ, công ty muốn nhân viên làm thì phải chấp nhận chi trả OT. Còn lý do “khách đổi ý" vào 9h tối chủ nhật thường đến từ việc Account/Manager quản lý khách hàng kém, không chốt timeline rõ ràng” - Một người phân tích.
“Về cơ bản là bạn đúng khi có quyền yêu cầu tính tiền OT. Về nâng cao là bạn sai vì không trả lời tin nhắn, và trong trường hợp này là đang gấp. Mình thấy bạn chẳng tôn trọng gì người quản lý của bạn. Mình cũng đang là quản lý, và thiệt ra cũng không bao giờ muốn phải đi kiếm nhân viên ngoài giờ làm việc nếu như không có chuyện cấp bách cần xử lý ngay. Bạn bị đuổi cũng không oan đâu. Bao giờ bạn trở thành người không ai có thể thay thế thì lúc đó sự ngông cuồng của bạn mới là hợp lý, mà trường hợp như vậy hiếm lắm vì có người giỏi thì luôn có người giỏi hơn” - Một người thẳng thắn.
Cách giao tiếp thể hiện EQ chốn công sở: Làm sao để “không thiệt mình”?
Nếu đã đi làm đủ lâu, chắc hẳn bạn sẽ gặp tình trạng này cơ số lần: Bất đồng trong giao tiếp với đồng nghiệp hoặc sếp. Vấn đề cốt lõi không nằm ở công việc, mà chính là cách đối thoại. Điều này phần nào phản ánh EQ của 1 người trong môi trường làm việc. Vậy phải làm sao - hay nói cụ thể hơn, là từ chối OT, từ chối “việc gấp” thế nào cho ổn để sếp không trách được mình? Vì rõ ràng, chúng ta có quyền “say NO” chứ!
1 - Im lặng không đồng nghĩa với từ chối
Muốn gì phải nói, đó là sự thật hiển nhiên trong mọi mối quan hệ từ yêu đương, đồng nghiệp, bạn bè,... Việc im lặng - "bơ" đẹp khi người khác đang cố gắng giao tiếp thì rõ ràng là không ổn.
Từ chối OT không sai, cũng không phải là vô trách nhiệm. Điều quan trọng nhất trong giao tiếp chốn công sở là bạn phải thể hiện được và làm cho đối phương thấy mình có quan tâm, có trách nhiệm với công việc, chỉ là ở thời điểm đó, bạn không thể nhận thêm việc mà thôi.
Ảnh minh họa (Nguồn: Pinterest)
Một câu trả lời ngắn gọn, lịch sự, nêu lý do hợp lý như đang ở ngoài, không có thiết bị làm việc, hoặc đã có kế hoạch cá nhân không thể thay đổi sẽ giúp giảm đáng kể sự khó chịu từ phía người giao việc. Đồng thời, bạn có thể nói thêm rằng nếu việc chưa quá gấp, bạn sẽ ưu tiên xử lý ngay đầu giờ sáng hôm sau. Cách này giúp người khác hiểu rằng bạn không né tránh trách nhiệm, chỉ là đang giữ ranh giới cá nhân một cách văn minh.
2 - Chủ động đề xuất phương án thay thế
Một trong những cách từ chối OT khéo léo nhất là không chỉ nói “em không làm được”, mà kèm theo đó là gợi ý hướng giải quyết khác. Ví dụ, nếu không thể xử lý toàn bộ công việc ngay lúc đó, bạn có thể đề xuất hoặc hỏi xem có phần nào đơn giản để bạn hỗ trợ nhanh qua điện thoại, tin nhắn hay không.
Việc chủ động nghĩ cho tiến độ chung khiến bạn được nhìn nhận là người có tinh thần hợp tác, chứ không phải người “đúng giờ là tắt máy”. Trong môi trường công sở, điều người quản lý cần nhất khi có chính là sự phối hợp.
3 - Đặt ranh giới rõ ràng từ sớm để tránh OT “bất đắc dĩ”
Nhiều tình huống khó xử xảy ra không phải vì bạn từ chối OT, mà vì trước đó bạn chưa từng nói rõ ranh giới làm việc của mình.
Nếu đã nhiều lần nhận xử lý việc gấp, OT không lương,... người khác sẽ mặc định rằng bạn luôn sẵn sàng. Đến một lúc không thể tiếp tục, việc từ chối đột ngột rất dễ bị hiểu là thiếu sự hợp tác.
Vì vậy, ngay từ đầu, bạn nên rao đổi thẳng thắn với quản lý rằng bạn sẵn sàng hỗ trợ khi thật sự khẩn cấp, nhưng không thể thường xuyên làm việc ngoài giờ nếu không có tiền lương OT. Khi ranh giới đã được đặt rõ, mỗi lần bạn từ chối OT sau này sẽ bớt căng thẳng hơn rất nhiều, vì đó không còn là quyết định cảm tính, mà là nguyên tắc làm việc đã được 2 bên thống nhất từ đầu.