Nguyên nhân cốt lõi khiến nhiều người uống trà sữa rồi khó ngủ nằm ở “cú đánh kép” giữa hàm lượng caffeine tiềm ẩn rất cao trong trà sữa và sự khác biệt lớn về khả năng chuyển hóa caffeine của từng người. Đáng chú ý, việc ngành đồ uống hiện nay gần như không bắt buộc ghi rõ hàm lượng caffeine trong trà sữa pha chế sẵn càng khiến người tiêu dùng khó kiểm soát lượng nạp vào cơ thể.
Khác với cách pha trà thông thường chỉ dùng khoảng 2-4 gram lá trà mỗi lần, nhiều loại trà sữa sử dụng trà cô đặc hoặc lượng trà rất lớn, có thể lên tới 20-40 gram cho một ly. Trong khi đó, mỗi gram trà khô chứa khoảng 20-40 miligam caffeine. Điều này khiến một ly trà sữa trung bình có thể chứa khoảng 270 miligam caffeine, thậm chí có loại lên tới gần 480 miligam, tương đương 4 ly cà phê Americano hoặc 8 lon nước tăng lực.
Thực tế, một số sản phẩm trà sữa nổi tiếng tại Trung Quốc khi được công bố dữ liệu cho thấy hàm lượng caffeine không hề thấp. Có loại chứa hơn 100 miligam mỗi ly, có loại gần 200 miligam. Tuy nhiên, với trà sữa pha chế tại chỗ, người tiêu dùng gần như không có cách nào biết trước mình đang uống bao nhiêu caffeine, do hiện chưa có quy định bắt buộc phải ghi nhãn hàm lượng này. Việc quản lý mới chỉ dừng ở mức khuyến nghị đối với đồ uống đóng chai sẵn, còn trà sữa pha chế trực tiếp vẫn là “vùng trống”.
Caffeine và theophylline kích thích trực tiếp hệ thần kinh
Nền của trà sữa là các loại trà như trà đen, trà xanh hay trà ô long, và tất cả đều chứa caffeine cùng theophylline. Đây là hai chất kích thích hệ thần kinh trung ương, có khả năng ức chế các thụ thể gây buồn ngủ trong não, khiến não bộ duy trì trạng thái tỉnh táo và giảm cảm giác mệt mỏi.
Hàm lượng caffeine trong từng loại trà có sự khác nhau. Một tách trà đen thường chứa khoảng 20-50 miligam caffeine, trà xanh khoảng 30-60 miligam mỗi tách. Dù thấp hơn cà phê, nhưng với những người nhạy cảm với caffeine, đặc biệt là người ít khi dùng đồ uống chứa chất kích thích, chừng đó cũng đủ làm giấc ngủ bị ảnh hưởng.
Ngoài ra, tốc độ chuyển hóa caffeine ở mỗi người không giống nhau. Trung bình, cơ thể người trưởng thành cần khoảng 4-6 giờ để phân giải hết lượng caffeine trong một ly trà sữa. Nếu uống vào buổi chiều hoặc tối, đến giờ đi ngủ, caffeine vẫn còn tồn dư trong máu, dễ dẫn đến khó ngủ hoặc ngủ không sâu.
Đường nhiều cũng góp phần gây mất ngủ
Bên cạnh caffeine, lượng đường cao trong trà sữa cũng là yếu tố gián tiếp làm giấc ngủ bị xáo trộn. Trà sữa bán sẵn thường chứa nhiều đường mía, fructose hoặc chất tạo ngọt, gây ra hai vấn đề đáng chú ý.
Thứ nhất, đường làm đường huyết tăng nhanh rồi giảm đột ngột, kích thích cơ thể tiết adrenaline, khiến người uống cảm thấy hồi hộp, bồn chồn, khó thư giãn để đi vào giấc ngủ.
Thứ hai, tiêu thụ nhiều đường có thể ảnh hưởng đến quá trình tiết melatonin, hormone giữ vai trò điều hòa đồng hồ sinh học và thúc đẩy giấc ngủ. Khi melatonin bị ức chế, nhịp sinh học dễ bị rối loạn, làm tình trạng mất ngủ trở nên rõ rệt hơn.
Mỗi người phản ứng với trà sữa rất khác nhau
Khả năng dung nạp caffeine của mỗi người có sự khác biệt rất lớn. Những người uống cà phê hoặc trà thường xuyên thường có mức chịu đựng cao hơn, nên một ly trà sữa có thể không gây ảnh hưởng rõ rệt.
Ngược lại, những người ít dùng caffeine, phụ nữ mang thai, người cao tuổi hoặc người có hệ thần kinh nhạy cảm lại dễ phản ứng mạnh. Với nhóm này, thậm chí uống trà sữa vào buổi sáng cũng có thể dẫn đến mất ngủ vào ban đêm.
Chính vì vậy, trà sữa không phải lúc nào cũng “nhẹ đô” như nhiều người nghĩ. Việc sử dụng điều độ, chọn thời điểm phù hợp và hiểu rõ cơ địa của bản thân là yếu tố quan trọng để tránh những đêm trằn trọc sau một ly trà sữa tưởng chừng vô hại.
Nguồn và ảnh: ent.china.com